चित्रापुरगुरुपरंपरा - अध्याय ॥५७॥

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीमरस्वत्यै नमः ॥ श्रीगुरुपरपरायै नमः ॥ श्रीभवानीशंकराय नमः ॥ॐ॥
जय जय सद्गुरो करुणासागरा । देईं तूंचि चित्तासी थारा । पूर्ण करी तूंचि गुरुवरा । ग्रंथ सारा हा पाहीं ॥१॥
जरी माझे अपराध अगणित । तरी तूं देवा रक्षीं मजप्रत । तुजवांचोनि अन्य ना निश्र्चित । उद्धरावया गुरुराया ॥२॥
आजवरी जन्म वायां गेला । मी कोण हें विदित ना मजला । 'देह मी' ऐसा भाव हा भला । दृढतर वसला मम हृदयीं ॥३॥
तव कृपेवीण सर्वथा । नच जाय देह - ममता । धांव धांव तरी आतां । कृपा करी बाळावरी ॥४॥
तुज म्हणती भक्तवत्सल । तरी कां बा इतुका वेळ । ये ये झडकरी धांवुनी वेल्हाळ । हृदयीं माझ्या तूं देवा ॥५॥
तूंचि वास करितां हृदयीं । मग उणीवता नाहीं कांहीं । परिपूर्ण ज्ञान होय पाहीं । अगाध महिमा तव बापा ॥६॥
असो आतां श्रोते हो सज्जन । नऊही आश्रमांचे चरित्रकथन । ऐकिलें तुम्ही प्रेमेंकरोन । एकाग्र मनें पहा हो ॥७॥
या साऱ्या कथा ऐकतां । अनुमान न वाटूं द्या चित्ता । कीं ह्या साऱ्या कथिल्या कथा । सत्य कीं असत्य म्हणोनियां ॥८॥
असत्य नव्हती कदापि जाणा । अवतार - पुरुषचि श्रीसद्गुरुराणा । मग काय वर्णूं मी त्यांना । सहजचि महिमा प्रगट असे ॥९॥
सद्गुरुइतुकी प्रेमळ जगांत । अन्य वस्तु नाहीं निश्र्चित । पहा पहा हो त्यांचें चित्त । कैसें शांत रात्रंदिन ॥१०॥
शांत चित्त म्हणोनि त्यांचें । बोलती जें वैखरी - वाचे । असत्य न होय कधीही साचें । वाक्य निश्र्चयें हो पाहीं ॥११॥
यावरी बेचाळ अध्यायामाझारीं । मंगेशभट्ट हट्टंगडी यांची अंतुरी । माझी माता राधा ही खरी । यांसी दिधला आशीर्वाद ॥१२॥
तेणेंचि अद्याप माझी माता । सौभाग्यानें नांदे तत्त्वतां । ऐसे कथिलें होतें आतां । पुढती ऐका अणुमात्र ॥१३॥
की माझी माता राधाबाई । त्यानंतर शिवाधीन झाली पाहीं । म्हणूनि बेचाळिसाव्या अध्यायांत ही । वार्ता नाहीं कथियेली ॥१४॥
परी आतां सांगतों सत्य । सौभाग्यें गेली ती परलोकांत । वचन न होय असत्य । पांडूरंगाश्रमस्वामींचे ॥१५॥
एवं श्रीस्वामींच्या वचनें । निवर्तली मम माता सौभाग्यानें । गुरुकृपा असतां मग काय उणें । महिमा अपार त्यांची हो ॥१६॥
बेचाळिसाव्या अध्यायीं कथा लिहिली । तेव्हां माझी माता होती म्हणाली । कीं ही कथा जरी तूं लिहिली । भीति वाटते मम जीवा ॥१७॥
कीं माझें आयुष्य किती म्हणोनि । कैसें कळेल तुजलागोनि । जरी बहुत वर्षें उरलें जगोनि । स्वामींस दोष देतील जन ॥१८॥
अर्थात् तिचा हेतु इतका । जरी न मेल्यें सौभाग्यें देखा । स्वामीचे वाक्य गेलें फुका । ऐसें जन म्हणतील ॥१९॥
म्हणोनि ही कथा सविस्तर । लिहू नको तूं सांगतें विचार । तेव्हां बोलिले वडील निर्धार । भिऊं नको तूं सर्वथा ॥२०॥
अन्यथा न होय स्वामींचें वचन । तूं जाशील सौभाग्यें पूर्ण । भय नाहीं लिहाया जाण । आशीर्वाद सत्य पहा ॥२१॥
असो खचितचि आशीर्वाद । खरा झाला स्वामींचा प्रसिद्ध । सांगाया होय परमानंद । मजलागीं हो जाणावें ॥२२॥
शके अठराशें सदसष्टामाजीं जाणा । सौभाग्यानें पावली मरणा । पिता मंगेश अण्णाजी भट्ट यांना । मरण आलें चौर्‍याहत्तरीं ॥२३॥
एवं स्वामींचे वचनचि सत्य । झालें असें सांगावें न लागत । अखंड सौभाग्य हेंही प्राप्त । झाले आशीर्वादेंचि त्यांच्या ॥२४॥
सहासष्ट वर्षें होतां पूर्ण । गेली राधाबाई आपण । एवं अखंड सौभाग्य पावून । गेली निघोन परलोकीं ॥२५॥
होती दृढतर भक्ति तिजला । सद्गुरुस्वामींच्या चरणकमलां । तिच्याच इच्छेनें ग्रंथ रचियेला । आभार तियेचे अमित पहा ॥२६॥
तेवींच माझा पिता हट्टंगडी । मंगेश अण्णाजी भट्ट याची आवडी । लिही लवकरी म्हणोनि घडीघडी । सांगत होता मजलागीं ॥२७॥
परी दोघांच्याही हयातींत । ग्रंथ नाहीं झाला समाप्त । याचा खेद वाटे बहुत । सांगावया मजलागीं ॥२८॥
तैसाच माझा बंधु अण्णाजी यानें । लिहावयासी सुचविलें आग्रहानें । तेणेंच मी उत्सुक मनानें । आरंभिले हें कार्य ॥२९॥
असो आतां नऊही आश्रम । यांचें चरित्रकथन उत्तम । जरी संक्षिप्त तरीही प्रेम । न होय संक्षिप्त कदापि तें ॥३०॥
मज नाहीं तीव्र बुद्धि । अथवा भक्तिप्रेमाची वृद्धि । नाहीं माझ्या अंगी, गुरुपदीं । दृढ विश्वासही नसे तो ॥३१॥
हें नव्हे वरपांगीं बोलणें । खचितचि मजला भक्तिप्रेम उणें । सद्गुरूची इच्छा तोचि जाणे । की कधीं देईल दृढभक्ति ॥३२॥
तेव्हां कैंचा ग्रंथ सुरेख । होय सांगा मजकडूनि देख । परी सद्गुरुकृपेंचि निश्र्चयात्मक। झाला ग्रंथ पूर्ण खरा ॥३३॥
भावहीन बुद्धिहीन । ऐसा मी एक पामर अज्ञ । ऐशियालागीं गुरुकृपा कोठून । होईल सांगा श्रोते हो ॥३४॥
परी आमुच्या मातापित्यांच्या । भक्तिसी पावला श्रीगुरु साचा । पुरवावयासी हेतु त्यांचा । करविला ग्रंथ मजकडुनी ॥३५॥
आणि माझिया बंधूनेंही । आग्रहें सांगितलें ग्रंथ तूं लिही । तेव्हां उत्सुकता आली लवलाहीं । मजलागींही त्या समयीं ॥३६॥
आणि त्याच समयीं आमुचे स्वामी । आनंदाश्रम धारवाड - ग्रामीं । आले होते तेव्हांचि मीं । लिहावया आरंभ केला पैं ॥३७॥
कर्मधर्मसंयोगें जाण । स्वामी सद्गुरु दयाघन । प्रारंभ - समयींच आले असोन । दाविला ग्रंथ झाला तितुका ॥३८॥
माझा बंधु अण्णाजी यानें । ग्रंथ हातीं देऊनि तो म्हणे । प्रसाद द्यावा आपुल्या हस्तानें । मग बोलाविलें मजलागीं ॥३९॥
सद्गुरु हस्तींचा प्रनाद। ग्रंथासहित घेतला प्रसिद्ध । तेव्हां जाहला मज आनंद । वाढली उत्सुकता लिहावया ॥४०॥
म्हणोनि त्यांच्याचि कृपें ग्रंथ । झाला समाप्त हा निश्र्चित । सद्गुरुमहिमा अगाध असत । यामाजीं संशय ना कांही ॥४१॥
कर्ता करविता एक गुरुवर । मी काय करितों अज्ञ पामर । म्हणोनि तुम्ही श्रीते हो समग्र । अवधारा हा ग्रंथ प्रेमभरें ॥४२॥
जरी अबद्ध सुबद्ध कथिलें । तरी त्यांत गुरुप्रेमचि भरलें । ऐसें जाणुनी तुम्हीं आपुलें । चित्त लावावें येथेंचि ॥४३॥
झाले अध्याय सप्तपंचाशत । नऊ आश्रमांचे प्रेम तयांत । एकचि असुनी रूप नाम मिथ्य । जाणा तुम्ही सारें हें ॥४४॥
आम्हां सारस्वतांचे सद्गुरू । करिती आम्हां पैलपारू । सांगती सकलां स्वधर्माविचारू । केवीं उपकारू विसरावा ॥४५॥
सर्वही इंद्रियें त्यांच्या भजनीं । लावावीं आम्हीं रात्रंदिनी । तेणें पापें भस्म होऊनि । चित्त शुद्ध होय पहा ॥४६॥
जरी न होय सर्व करावया । तरी चरित्र श्रवण केलिया । अथवा पठण करितां तया । चिराशुद्धीस उशीर नसे ॥४७॥
करितां चरित्र श्रवण पठण । इच्छा अने नी होय पूर्ण । नाहीं यामाजीं अनुमान । धरावा विश्वास निजहृदयीं ॥४८॥
श्रीस्वामींची आगाध महिमा । किती मांगूं आतां तुम्हां । अधिक न वर्णवे आम्हां । अन पामरां पहा ती ॥४९॥
सकल अध्यायांचे सार । आठवूं पुनरपि अणुमात्र । तेव्हां हृदयीं ठसेल चरित्र । गुरुपरंपंरेचें पहा हो ॥५०॥
प्रथमाध्यायीं मंगलाचरण । सर्व आश्रमांसी केलें वंदन। आणिक आमुचे कुलदेव मिळोन । सद्गुरुस्मरण केलें पैं ॥५१॥
द्वितीय अध्यायीं नगर - संस्थानीं । आमुच्या जनांसी सद्गुरु नसे म्हणोनी । राजा क्षोभला तेव्हां भक्तांनीं । प्रार्थिला बहुवस महाबळेश्वर ॥५२॥
ईश्वर - पार्वती संवाद होऊनि । शंकर धांवला वेगें धरणीं । हेचि कथा सविस्तर कथोनि । तृतीयाध्याय संपविला ॥५३॥
चतुर्थाध्यायीं महादेव । परिज्ञानाश्रम घेऊनि नांव । सद्गुरु आला पाहुनी भाव । नगरसंस्थानीं प्रयाण करी ॥५४॥
पंचमाध्यायीं शृंगेरीं प्रयाण । देवीचें तेज घे आकर्षोन । शृंगेरी - स्वामी तेज घे मागोन । आणि संमतिपत्र देती पहा ॥५५॥
षष्ठाध्यायी शंकराश्रमासी । शिष्य करोनियां परियेसीं । स्वधर्म स्थापुनी उद्धरिलें जनांसी । बांधिला मठ गोकर्णीं ॥५६॥
सप्तमाध्यायीं झालें कथन । निजभक्तांसी बोध करोन । घेतली समाधि परिज्ञानाश्रमांनीं आपण । झाले दुःख भक्तजनां ॥५७॥
शंकराश्रमस्वामी यांनीं । बंकीकोड्‌ल - ग्रामीं जावोनि । दिधलें दर्शन भक्तांलागोनि । अष्टमाध्यायीं हेचि कथा ॥५८॥
नवमाध्यायीं केला बोध । जो आधीं होता निंदक बद्ध । आणिक कथा असे शुद्ध । दरिद्रिया केला श्रीमंत ॥५९॥
कथिलें दहाव्या अध्यायामाजीं । शंकराश्रमस्वामी द्वितीय गुरुजी। जाती आनंदें समाधि - शेजीं । चित्रापुर - ग्रामांत ॥६०॥
एकादशाध्यायीं समाधीवरती । मृत्तिकालिंग करूनि स्थापिती । तें भंग कराया निश्र्चितीं ॥ अधिकारी प्रयत्न करिती महा ॥६१॥
पाणी घालूनि पुष्कळ पाहिलें । परी तें नाहीं विरघळलें । रक्त ओकूनियां ते मेले । ऐसी महिमा सद्गुरूंची ॥६२॥
द्वादशाध्यायी परिज्ञानाश्रम । तृतीय स्वामी झाले उत्तम । सावकारकांतेसी वाचविलें परम । कृपासामर्थ्येंकरूनियां ॥६३॥
लक्ष्मणनामें अभक्तासी । भेट होतां मेम उपजे मानसीं । शरण गेला गुरुचरगासी । बांधिले त्रयोदशी गुरूंनी त्या ॥६४॥
जनांसी करितां बोध उत्तम ॥ श्रीस्वामी परिज्ञानाश्रम । करोनि शिष्य - स्वीकार निजधाम । गांठिनी चतुर्दश अध्यायीं ॥६५॥
अनुष्ठानसमयीं शंकराश्रम । दंडावरी ज्वर ठेविती उत्तम । बोध करिती धरुनि प्रेम । शिष्यस्वीकार पंचदशीं ॥६६॥
सोळाव्या अध्यायीं केलें वर्णन । वडे न भाजती विस्तव असोन । स्वामींस पेज न वाढिल्याकारण । क्षोभ झाला शंकराचा ॥६७॥
पेज न वाढिल्याकारण । भक्तांनीं क्षमा मागितली जाण । बोधूनि केलें समाधान । स्वामींनी सप्तदश-अध्यायीं ॥६८॥
नरसोबावाडीच्या पुजान्यासी । स्वप्न झालें मी असें मल्लापुरासी । जातां तेथें तुज आणि तव पुत्रासी । बरें होईल वदती अष्टादशांत ॥६९॥
मल्लापुर - समाधि उघडिती । विल्वदळें ताजींच तेथे दिसती । पांडुरंगाश्रम कुमठ्यांत घंटा घेती । स्वप्नापरी एकोणिसांत ॥७०॥
सात वरुषांचें एक बाळ । वाचा नसतां करी तळमळ । त्यासी दिधली वाचा प्रेमळ । विसाव्यामध्यें केशवाश्रमें ॥७१॥  
स्वप्नीं तेल चोळूनि त्वरा । केला एक गरीब भक्त बरा । आणि शिष्य - स्वीकार खरा । कला एकवीस - अध्यायीं ॥७२॥
कृष्णाश्रममूर्ति श्रेष्ठ । ऐसें बालपणीं कथिले भविष्य स्पष्ट । वामनाश्रम स्वामींनी शिष्य - पाट । दिधला बाविसाव्यामाजीं ॥७३॥
तेविसाव्यांत वामनाथमगुरूंनी समाधि घेतली देवीसि प्रार्थुनी । हीच महिमा वर्णन करूनि । संपविला अध्याय गुरुकृपें ॥७४॥
रामगर लाभादाय । खटला होतां वाटलं त्या भय । वामनाथम गुरुमाय। पावली त्यास चोबिमारी ॥७५॥
मुल्कीग्रामी देऊळ बांधाया। कृष्णाश्रमांमी घालावया पाया। बोला- विलें नंव्हां मनापानियां। बोधिलें जनांम पंचविसीं ॥७६॥
सव्विसाव्यांत सद्गुण - वर्णन । नागरकट्टी दुर्गप्पय्यालागून । दिधली सप्तशती कराया पारायण । झालें कल्याण त्याचें पैं ॥७७॥
पांडुरंगाश्रम शिष्य झाले । कंठी पाहिजे म्हणोनि बैसले । शिष्याचे लाड पुरविले । बहुप्रेमानें सत्ताविसीं ॥७८॥
पांडुरंगाश्रम - शिष्यप्रेमास्तव । ठेविला चैत्रमासीं रथोत्सव । हेचि कथा कथिली अपूर्व । अठ्ठाविसाव्या अध्यायीं ॥७९॥
बाजारकारीं केली निंदा । बाजारा अग्नि लागला तदा । शांत होय शरण जातां गुरुपद । कृष्णाश्रमसमाधि एकोणतिशीं ॥८०॥
श्रीपांडुरंगाश्रम यांचा अवतार । केल्या सगुणलीला अपार । गुरुआज्ञेपरी वर्तले निरंतर । तिसाव्यांत ही कथा ॥८१॥
स्वामींचे वाक्य सत्य होय शीघ्र । आणि शिराली खेडें केलें शहर। केवळ लोकहितासी समग्र । हेंचि कथिले एकतिशीं ॥८२॥
बैंदूर मंगेश यावरी द्वेषे । खटला केला परियेसें । श्रीस्वामींच्या कृपाकटाक्षें । पार पडला बत्तिसांत ॥८३॥
तेहतीस - अध्यायीं हासगणी कुळकर्णी । हिंडला साऱ्या क्षेत्रस्थानीं । समाधान न मिळे मग स्वामींनीं । भेट देऊनि उद्धरिला ॥८४॥
चौतिसावे अध्यायीं एक । सावकार - सुता जगविलें देख । बोध केला त्यासी अनेक । श्रीस्वामी - गुरुरायें ॥८५॥
गणपत रामजी माने । यांची नोकरी गेली जाणें । स्वामीसी प्रार्थितां मिळाली त्वरेनें । नोकरी पुनरपि पस्तिसावीं ॥८६॥
गोकर्ण शंकर यासी स्वामींनीं । आपण उपदेश न देतां झणीं । अन्यांच्या जपें मुक्त केला तत्क्षणीं । वाक्यमहिमा छत्तिसांत ॥८७॥
मंगेश भट्ट यांची कन्या । इजसी सन्निपात झाला तो हटेना । गुरुवाक्यें काढा पाजितां जाणा । जगली ही कथा सदतिसांत ॥८८॥
कुंदापुरींचा सावकार कामत । त्यावरी मिठाचा आरोप येत । स्वामींसी शरण जातां त्वरित । रक्षिलें त्या अडतिशीं ॥८९॥
एकोणचाळीस - अध्यायीं कथन । दुग्गप्पाशेट्टीचा हरिला अभिमान । पुनरपि घोडा गेला घेऊन । शरण जाऊन स्वामींसी ॥९०॥
अल्लीशा नामें एक यवन । त्यावरी आलें संकट दारुण । रक्षिला त्याचा भाव बघोन । चाळिसाव्या अध्यायीं ॥९१॥
अल्लीशावरी पुनरपि संकट । ओढवतां रक्षी सद्गुरुनाथ । तोचि अंती स्वामींसी स्मरत । प्राण मोडी एकेचाळिसीं ॥९२॥
श्रीस्वामींच्या आशीर्वचनें । राधा राहिली सौभाग्यानें । आणि अभक्तासी दत्तदरुशनें । ओढिला प्रेमबळें बेचाळिसीं ॥९३॥
स्वामी पांडुरंगाश्रम झाले क्षीण । शिष्य - स्वीकारा प्रार्थिती जन । सद्गुरु हणनी न करूं आपण । ही कथा त्रेचाळिसाव्यांत ॥९४॥
चव्वेचाळिसांत सद्गुरुस्वामींसी । दृष्टांत होतां पाचारूनी जनांसी । शिष्यस्वीकार - सिद्धता करा वेगेंसी । ऐसें प्रेमें आज्ञापिलें ॥१५॥
शिष्य-स्वीकार केला त्वरें । आनंदाश्रम नाम ठेविलें बरें । पांडुरंगाश्रमस्वामी - गुरुवरें । घेतली समाधि पंचेचाळिसीं ॥९६॥
जगीं स्वधर्म रक्षायाकारण । अवतार घेई रमारमण । हीच कथा सुलक्षण । शेचाळिसीं कथियेली ॥९७॥
सत्तेचाळीस अध्यायामाजीं । जगीं अवतरले भक्तकाजीं । आनंदाश्रम नाम हें सहजीं । घेऊनि लीला दावियली ॥९८॥
बहुत श्रमें विद्याभ्यास । केला संस्कृतादि भाषांचा बहुवस । स्वामी - आनंदाश्रमें निश्र्चयास । धरूनि, हे कथा अठ्ठेचाळिससीं ॥९९॥
एकांतवास करावा म्हणोन । जाती स्वामी ग्राम सोडोन । प्रार्थुनी आणिती भक्तजन । हेंचि वर्णन एकोणपन्नाशीं ॥१००॥
हरिद्वार हर्षीकेशादि क्षेत्र - । यात्रा करिती परम पवित्र । कृष्णाचार्य - स्वामींकडोनि स्वतंत्र । केलें श्रवण पन्नासांत ॥१०१॥
गुलवाडी अंबाबाईसी भले । पांडुरंगाश्रम - आनंदाश्रम स्वप्नीं भेटले । एकरूपचि आपण ऐसें दाविलें । महिमान आपुलें एकावन्नीं ॥१०२॥
तोंबत बंधुद्वय यांना । अनुताप झाला ऐकतां प्रवचना । शरण गेले सद्गुरुचरणा । ही कथा बावन्नांत ॥१०३॥
नारायण शुद्र एक भक्त । खटल्यांतुनी केला मुक्त । आणि सुब्राय भटजी यांप्रत । भक्ति उपजली त्रेपन्नीं ॥१०४॥
मठ स्वामी आमुच्यास्तव । म्हणोनि वर्गणी द्यात्री जनांनीं सर्व । हेंचि कथिलें अपूर्व । चौपन्नाव्या अध्यायीं ॥१०५॥
आमुचे सद्गुरु शिवानंदतीर्थ । यांचे वर्णिले सद्गुण किंचित । अवतरले ते साक्षात् दत्त । ऐसी कथा पंचावन्नीं ॥१०६॥
नऊ आश्रमांसी केलें नमन । साधन - सप्ताहसमयीं रक्षिले जन । आणि भटजींचें केलें वर्णन । छप्पन्नाच्या अध्यायीं ॥१०७॥
माझी माता सौभाग्यें निवर्तली । स्वामींच्या आशीर्वादें भली । आणिक सकल अध्यायांचे सार समूळीं । सत्तावन्नीं काढिलें ॥१०८॥
असो आतां ऐसें हें चरित्र । प्रेमळ समूळ परम पवित्र । ऐकतां पढतां जन समग्र । इच्छित पावतील निश्चयें ॥१०९॥
करितां सप्ताह याचा खचित । सकलाभीष्टें लाधतील त्वरित । करितां पारायण दिन नित्य । दारिद्र्य फिटेल त्यांचें ॥११०॥
स्त्रिया मुलें आणि शुद्र । सकलांसी असे याचा अधिकार । गुरुभक्तीच असे पवित्र । करावें पठन प्रेमानें ॥१११॥
जरी असे भक्तिहीन । तरी पढतां होय तो पावन । भक्ति उपजे नको अनुमान । अमावा निश्र्चय दृढतर तो ॥११२॥
शिरालीग्रामीं मठामाझारीं । सप्ताह करावा प्रेमें निर्धारीं । तेणें अभिकचि पुण्य पदरीं । पडेल निश्चयें जाणा हो ॥११३॥
मठासी जावया न होय अनुकूल । त्यानें जेथें असे आपुलें स्थल । तेंथेचि स्मरूनि गुरुपदकमल । करितां सप्ताह पुण्य मिळे ॥११४॥
सप्ताह करणें कवणे रीतीं । हेंचि कथितों धरावें चित्तीं । त्यापरी करावें निश्र्चितीं । प्रेमपूर्वक श्रोते हो ॥११५॥
प्रथम दिवशीं अध्याय आठ । सतरा वाचावे द्वितीय दिवशीं नीट । सत्तावीस अध्यायपर्यंत । तृतीय दिनीं वाचावे ॥११६॥
छत्तीस वाचावे चतुर्थ दिवशीं । पांचवे दिनीं चव्वेचाळ परियेसीं । एकावन्न अध्याय निश्र्चयेंसीं । वाचावे सहाव्या दिवशीं हो ॥११७॥
सत्तावन्न अध्याय आतां । सातव्या दिनी प्रेमानें वाचितां । सप्ताह संपूर्ण होय तत्त्वतां । गुरुपरंपरारित्राचा ॥१०८॥
असो आतां आणिक काय । नाहीं उरला पहा संशय । एवं हें ऐकतां पठतां होय । समाधान चित्तासी ॥११९॥
न धरोनि कामना पढे जो नर । त्यामी फल मिळेल पैं सत्वर । निष्कामिकांसी आत्मज्ञान शीघ्र । होईल विश्वासें पढतां पैं ॥१२०॥
यामाजीं नका धरूं संशय । कीं पुण्यप्राप्ति कासयानें होय । तरी ऐका धरा निश्र्चय । सद्गुरूचि हो पुण्यपुरुष ॥१२१॥
सद्गुरु - गुणगान ऐकतां पाप । नासुनी पुण्यचि उरे अमूप । कैसें तें कळे आपोआप । विचार करितां आपणासी ॥१२२॥
तरी आतां बोलूं किंचित । की सद्गुरुंचे गुण ऐकतां अद्भुत । त्याचेंच मनन होय सतत । तेव्हां आनंदे मन आपुलें ॥१२३॥
तैसेंचि मन हें परम शुद्ध । होऊनि संसारीं न वाटे खेद । खेद सुटतां जाय भेद । मग परम शांति चित्तासी ॥१२४॥
संसारी जनांसी जेथें भेद । तेथेंचि मनासी होय खेद । खेद हाचि किल्मिष प्रसिद्ध । मनासी जाणा निश्र्चयें ॥१२५॥
तेणेंचि अन्यांचे दोष अखंड । दिसती मनासी ते प्रचंड । यामाजींच आयुष्य उदंड । व्यर्थ जातसे पहा हो ॥१२६॥
एवं अन्यांचें दोष पाहणें । हेंचि एक पाप मनानें । माथी घेतलें अहंपणें । चरित्र ऐकतां तें जाय ॥१२७॥
पाप जातां पुण्योदय होत । तेव्हां चित्तशुद्धि होय त्वरित । चित्तशुद्धि होतां निश्चित । ब्रह्मज्ञान पावतसे ॥१२८॥
एवं करितां चरित्रपठण । सात्त्विक वृत्ति होय जाण । हेंचि एक समजावें पुण्य । त्याहूनि अन्य नाहीं हो ॥१२९॥
अमो एवं चरित्रकथन । करविलें गुरुरायें मजकडोन । त्यांनींच पार घातलें जाण । नाहीं संशय यामाजीं ॥१३०॥
मीं नाहीं रचिला ग्रंथ । गुरुनाथें मजला करूनि निमित्त । वद‌विलें मजकडुनी समस्त । सत्य सत्य त्रिवाचा ॥१३१॥
पहा कैसें ते सांगूं आतां । प्रारंभ करोनि या ग्रंथा । चार वर्षें झालीं तत्त्वतां । झाला समाप्त या वर्षीं ॥१३२॥
मी बळेंचि बैसें लिहायासी । तरी कांहीं न स्फुरे मम चित्तासी । सद्गुरुकृपेवांचूनि कैसी । कृति होय ही सांगा हो ॥१३३॥
कांहीं वेळां सहजचि स्फुरे । आपैसे अध्याय होती बरे । अणुमात्र सायास न करितां त्वरें । कार्य होऊं लागे पैं ॥१३४॥
तात्पर्य ग्रंथा लागला जो उशीर । तो गुरुइच्छेपरीच साचार । त्यांनींच रचिला ग्रंथ सविस्तर । निमित्त करोनि मजलागीं ॥१३५॥
मज नाहीं विद्या कवणही । बुद्धि चातुर्य अणुमात्र पाहीं । म्हणोनि लिहिले त्यांनींच लवलाहीं । नाहीं संशय यामाजी ॥१३६॥
म्हणोनि आमुचे सद्गुरुदेव । तेचि कर्ते करविते सर्व । वदनीं वदतां त्यांचें नांव । तुटे बंधन हें सारें ॥१३७॥
म्हणोनि ऐसा हा ग्रंथ प्रेमळ । पठण करितां नासे तळमळ । अभीष्ट प्राप्त होय सकळ । निःसंशय जाणा हो ॥१३८॥
सकामाची कामना होय पूर्ण । निष्काम पावे आत्मज्ञान । ऐसे आमुचे स्वामी कृपाघन । महिमा अगणित त्यांची पैं ॥१३९॥
दुर्जन हीन दीन अभक्त । ऐकतां वाचितां तरती समस्त । इतुकी महिमा त्यांची निश्चित । वर्णितां न पुरे मेदिनी ॥१४०॥
धरोनि दृढतर विश्वास चरणीं । मूर्ति धरावी अंतःकरणीं । लावावी तनु - मन - वाणी । त्यांच्या भजनीं रात्रंदिन ॥१४९॥
तेव्हां तोचि घालील पार । घालावा विश्वासें त्यावरी भार । करणें नलगे आणिक विचार । गुरुभक्तिवीण अन्य जनां ॥१४२॥
असो आतां सकल आश्रमांसी । नमितों घेऊनि आपुल्या नामासी । आणि माझ्या सद्गुरुनाथासी । नमितों आतां सद्भावें ॥१४३॥
तेवींच माझी कुलदेवी । शांतादुर्गा परम लाघवी । तिजला वंदन करितो शमवीं । माझिया चित्ता करुणाळे ॥१४४॥
शके अठराशें अडसष्ट । व्ययनाम संवत्सर उत्कृष्ट । चैत्र शुद्ध रामनवमी श्रेष्ठ । बुधवारी ग्रंथ केला संपूर्ण ॥१४५॥
परमहंम - आनंदाश्रम । शिवानंदतीर्थ साक्षात् परब्रह्म । यांच्या कृपाप्रसादें सप्तपंचाशत्तम । अध्याय गुरुदासें संपविला ॥१४६॥
स्वस्ति श्रीचित्रापुर - । गुरुपरंपगरित्र सुंदर । ऐकतां मोक्षचि लाभे साचार । सप्तपंचाशत्तमाध्याय रसाळ हा ॥१४७॥
अध्याय ॥५७॥
ओंव्या १४७ ॥
ॐ तत्सत् - श्रीसद्गुरुनाथचरणारविंदार्पणमस्तु ॥
॥ इति सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः ॥