विरहिणी - अभंग १६९ ते १८०

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


विरहिणी

१६९

माझी शंका फ़िटले । लाजा सांडिले ।

आवघे घातलें । मज निरसुनियां ॥१॥

अठरा भार वनस्पती । सुरवर वोळंगती ।

देवोदेवि आदिपती ।कृष्ण काळागे माये ॥२॥

ऐसा कृपानिधि सांवळा ।

कीं बापरखुमादेविवरु गोंवळा ।

त्याचा मज चाळा ।

बहु काळागे माये ॥३॥

१७०

पांचा दामांचा घोंगडा नेसेन ।

उरली मोट ते मी जेविनगे बाईये ॥१॥

कामारि कामारि कामारि होऊन ।

या गोपाळाचें घरीं रिघेन गे बाईये ॥२॥

त्याचा उंबरा उसिसा करीन ।

वरि वेरझारा मी सारीनगे बाईये ॥३॥

निवृत्ति ज्ञानदेवा पुसतिल वर्म ।

त्यासि कामीन पुरेनगे बाईये ॥४॥

१७१

जागृती पुसे साजणी ।

कवण बोलिले अंगणी ।

निरखितां वो नयनीं ।

वृंदावनीं देखियला ॥१॥

मनीं वेधु वो तयाचा ।

पंढरीरायाचा ॥२॥

स्वप्न सांगे सुषुप्ती ।

असे ममता हे चित्तीं ।

विठ्ठल होईल प्रतीती ।

मग गर्जती तुर्ये ॥३॥

मग बोलों नये ऐसें केलें ।

मन उन्मनीं बोधलें ।

बापरखुमादेविवरु विठ्ठलें ।

थितें नेलें मीं माझें ॥४॥

१७२

सांवळिये बुंथी सांवळिया रुपें ।

सांवळिया स्वरुपें वेधियेलें ॥१॥

काय करुंगे माये सांवळे न सोडी ।

इंद्रियां इद्रियां जोडी एकतत्त्वें ॥२॥

कैसें याचें तेज सांवळे अरुवार ।

कृष्णी कृष्ण नीर सतेजपणें ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे निवृत्तीचे खुणे ।

सांवळेची होणें यासी ध्यातां ॥४॥

१७३

श्यानाचिया घरा वासना पैं नेती ।

मनें मन गुंती तये रुपीं ॥

बिंबाचे रुपस छाया पै घनदाट ।

दिननिशीं अविट श्यामतेज ॥१॥

तें रुप देखिलें कोण्या भाग्ययोगें ।

निवॄत्तिप्रसंगे आम्हां घरीं ॥२॥

दिठिवेचेनि वोपें सानुलें स्वरुप ।

नुराली वालिप कल्पनेची ॥

सांठवले आकार इद्रियांच्या वॄत्ति ।

श्यामतेजें दिप्तीं धवळलें ॥३॥

निराशा संचली आशा पै सार ।

अनादी अमर तनु जाली ।

बापरखुमादेविवर विठ्ठलीं गळालें ।

ब्रह्मसुख सोहळे आम्हां घरीं ॥४॥

१७४

मनें करुनि कुटिल उकलुनि श्रृंगारें ।

ते लावण्याच्या अपारें पडिलें वो माये ॥१॥

माझें कुटिळपण गेलें कुटिळपण गेलें ।

गोविंदें वोजाविलें निजरुप वो माये ॥२॥

बापरखुमादेविवरु माझें कुटिळ फ़ेडूं आला ।

विटेवरी मालाथिला निजरुपें वो माये ॥३॥

१७५

येणेंरुपें पाहावसी तरि असुमाय होसी ।

माझ्या मना नाकळसी सांवळ्या ॥१॥

सगुणपणाची तुझी पडिलिसे मिठी ।

केली जीवा साटी सांवळ्या ।

वेधला जिऊ माझा सिकवाल काई ।

सगुणें ठाई वेधियेलें ॥२॥

ये अंगणी अवचिता देखिला बोलता ।

कोण ऐसा निरुता न कळेगे माये ॥

सगुण म्हणौनि धरुं गेलें पालवीं ।

तंव नवलपणाची ठेवी प्रगट केली ॥३॥

आंतु बाहेरी कांही नकळे वो मज ।

आपआपणया चोज वाटोनि ठेलें ॥

बापरखुमादेविवरें माझें मीपण चोरुनि नेलें ।

आपणा ऐसें केलें बाईयांवो ॥४॥

१७६

कृष्णें वेधली विरहिणी बोले ।

चंद्रमा करितो उबारागे माये ।

न लवा चंदनु न घाला विंजणवारा ।

हरिविणें शून्य शेजारुगे माये ॥१॥

माझे जिवींचे तुम्हीं कां वो नेणा ।

माझा बळिया तो पंढरीपणा वो माये ॥२॥

नंदनंदनु घडी घडी आणा ।

तयाविण न वचति प्राण वो माये ॥

रखुमादेविवरु विठ्ठ्लु गोविंदु ।

अमृतपानगे माये ॥३॥

१७७

सांवळे परब्रह्म आवडे या जिवा ।

मनें मन राणिवा घर केलें ॥१॥

काय करुं सये सांवळे गोंवित ।

आपेआप लपत मन तेथें ॥२॥

बापरखुमादेविवरु सांवळी प्रतिमा ।

मनें मनीं क्षमा एक जालें ॥३॥

१७८

पैल विळाचियें वेळीं ।

आंगणी उभी ठेलिये ।

येतिया जातिया पुसे ।

विठ्ठल केउतागे माये ॥१॥

पायरऊ जाला संचारु नवल ।

वेधें विंदान लाविलें म्हणे विठ्ठल विठ्ठल ॥२॥

नेणें तहान भूक ।

नाहीं लाज अभिमान ।

वेधिलें जनार्दनी ।

देवकीनंदना लानोनीगे माये ॥३॥

बापरखुमादेविवरु जिवींचा जिवनु ।

माझे मनिंचे मनोरथ पुरवीं कमळ नयनुगे माये ॥४॥

१७९

निळिये निकरें कामधेनु मोहरे ।

निळेंपणेसरे निळे नभीं ॥१॥

घुमत घुमत निळेमाजि मातु ।

निळेपणीं देतु क्षेम कृष्णीं ॥२॥

निळिये सागरीं निळे निळेपणें सुंदरी ।

रातलीसे हरि विरहिणी ॥३॥

ज्ञानदेव सांगे निळियेचे बागे ।

निळसंगे वोळलेगे निळीमाजी ॥४॥

१८०

मग मुरडूनि घातलें मनानें ।

थोर मारु तेथें होत असे ॥१॥

पुरे पुरे वो आतां जिणें तें केउतें ।

येणें वो पंढरिनाथें वेधियेलें ॥२॥

नचले नचले कांही करणे कामान ।

याचें पाहाणेंचि विंदान कामानिया ॥३॥

बापरखुमादेविवरा विठ्ठलासी भेटी ।

संसाराची तुटी जालीगे माये ॥४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-02-25T10:07:28.6370000