पूर्वभागः - अध्यायः २५

ऋषय ऊचुः ॥
कथं पूज्यो महादेवो लिंगमूर्तिर्महेश्वरः ॥
वक्तुमर्हसि चास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम् ॥१॥

सूत उवाच ॥
देव्या पृष्टो महादेवः कैलासे तां नगात्मजाम् ॥
अंकस्थामाह देवेशो लिंगार्चनविधिं क्रमात् ॥२॥

तदा पार्श्वे स्थितो नंदी शालंकायनकात्मजः ॥
श्रृत्वाखिलं पुरा प्राह ब्रह्मपुत्राय सुव्रताः ॥३॥

सनत्कुमाराय शुभं लिंगार्चनविधिं परम् ॥
तस्माद्व्यासो महातेजाः श्रुतवाञ्छ्रुतिसंमतिम् ॥४॥

स्नानयोगोपचारं च यथा शैलादिनो मुखात् ॥
श्रुतवान् तत्प्रवक्ष्यामि स्नानाद्यं चार्चनाविधिम् ॥५॥

शैलादिरुवाच ॥
अथ स्नानविधिं वक्ष्ये ब्राह्मणानां हिताय च ॥
सर्वपापहरं साक्षाच्छिवेन कथितं पुरा ॥६॥

अनेन विधिना स्नात्वा सकृत्पूज्य च शंकरम् ॥
ब्रह्मकूर्चं च पीत्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥७॥

त्रिविधं स्नानमाख्यातं देवदेवेन शंभुना ॥
हिताय ब्राह्मणाद्यानां चतुर्मुखसुतोत्तम ॥८॥

वारुणं पुरतः कृत्वा ततश्चाग्नेयमुत्तमम् ॥
मंत्रस्नानं ततः कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम् ॥९॥

भावदुष्टोऽम्भसि स्नात्वा भस्मना च न शुद्ध्यति ॥
भावशुद्धश्चरेच्छौचमन्यथा न समाचरेत् ॥१०॥

सरित्सरस्तडागेषु सर्वेष्वाप्रलयं नरः ॥
स्नात्वापि भावदुष्टश्चेन्न शुध्यति न संशयः ॥११॥

नृणां हि चित्तकमलं प्रबुद्धमभवद्यदा ॥
प्रसुप्तं तमसा ज्ञानभानोर्भासा तदा शुचिः ॥१२॥

मृच्छकृत्तिलपुष्पं च स्नानार्थं भसितं तथा ॥
आदाय तीरे निःक्षिप्य स्नानतीर्थे कुशानि च ॥१३॥

प्रक्षाल्याचम्य पादौ च मलं देहाद्विशोध्य च ॥
द्रव्यैस्तु तीरदेशस्थैस्ततः स्नानं समाचरेत् ॥१४॥

उद्धृतासीतिमंत्रेण पुनर्देहं विशोधयेत् ॥
मृदादाय ततश्चान्यद्वस्त्रं स्नात्वा ह्यनुल्बणम् ॥१५॥

गंधद्वारां दुराधर्षामिति मंत्रेण मंत्रवित् ॥
कपिलागोमयेनैव खस्थेनैव तु लेपयेत् ॥१६॥

पुनः स्नात्वा परित्यज्य तद्वस्त्रं मलिनं ततः ॥
शुक्लवस्त्रापरीधानो भूत्वा स्नानं समाचरेत् ॥१७॥

सर्वपापविशुद्ध्यर्थमावाह्य वरुणं तथा ॥
संपूज्य मनसा देवं ध्यानयज्ञेन वै भवम् ॥१८॥

आचम्य त्रिस्तदा तीर्थे ह्यवगाह्य भवं स्मरन् ॥
पुनराचम्य विधिवदभिमन्त्र्य महाजलम् ॥१९॥

अवगाह्य पुनस्तस्मिन् जपेद्वै चाघमर्षणम् ॥
तत्तोये भानुसोमाग्निमंडलं च स्मरेद्वशी ॥२०॥

आचम्य च पुनस्तस्माज्जलादुत्तीर्य मंत्रवित् ॥
प्रविश्य तीर्थमध्ये तु पुनः पुण्यविवृद्धये ॥२१॥

श्रृंगेण पर्णपुटकैः पालशैः क्षालितैस्तथा ॥
सकुशेन सपुष्पेण जलेनैवाभिषेचयेत् ॥२२॥

रुद्रेण पवमानेन त्वरिताख्येन मंत्रवित् ॥
तरत्समंदीवर्गाद्यैस्तथा शांतिद्वयेन च ॥२३॥

शांतिधर्मेण चैकेन पंचब्रह्मपवित्रकैः ॥
तत्तन्मंत्राधिदेवानां स्वरूपं च ऋषीन् स्मरन् ॥२४॥

एवं हि चाभिषिच्याथ स्वमूर्ध्नि पयसा द्विजाः ॥
ध्यायेच्च त्र्यंबकं देवं हृदि पंचास्यमीश्वरम् ॥२५॥

आचम्याचमनं कुर्यात्स्वसूत्रोक्तं समीक्ष्य च ॥
पवित्रहस्तः स्वासीनः शुचौ देशे यथाविधि ॥२६॥

अभ्युक्ष्य सकुशं चापि दक्षिणेन करेण तु ॥
पिबेत्प्रक्षिप्य त्रिस्तोयं चक्री भूत्वा ह्यतंद्रितः ॥२७॥

प्रदक्षिणं ततः कुर्याद् हिंसापापप्रशांतये ॥
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं स्नानाचमनमुत्तमम् ॥२८॥

सर्वेषां ब्राह्मणानां तु हितार्थे द्विजसत्तमाः ॥२९॥
इति श्रीलिंगमहापुराणे पूर्वभागे स्नानविधिर्नाम पंचविंशोध्यायः ॥२५॥