श्री दत्तप्रबोध - अध्याय सोळावा

श्री अनंतसुत विठ्ठल उर्फ कावडीबाबा विरचित ’श्री दत्तप्रबोध’ ग्रंथाचे पारायण केल्याने ’गुरुचरित्र’ पारायणाचे पुण्य मिळते.

अध्याय सोळावा

येथें न चले अन्योक्ती । हें आपुलें स्वछंदेंचि वागती । मायिक पदार्था नातळती । अवलोका प्रीतीं याची लीला ॥७१॥

जगासी करावया पावन । आणि तुमचें करावया सेवन । प्रगटले अवतार घेऊन । यांचें महिमान न कळे वेदा ॥७२॥

तुमचे हेतू पूर्णतेला । अधिकार पाहोनि चंद्र सोंपिला । वृद्धिकार्यार्थ येणें झाला । न छळी उभयांला कल्पांती ॥७३॥

ऐकोनि अत्रीचें उत्तर । अनसूयेचें सुखावें अंतर । चिंता दवडोनिया दूर । आनंद थोर मानिला ॥७४॥

आनंदयुक्त देखोनि माता । उभय चरणीं ठेविती माथा । येरी अंकीं घेवोनि उभयतां । आवडीं सुतां चुंबित ॥७५॥

म्हणे आतां सुखें करुन । स्वइच्छें रमावें आनंदघन । आवडीचे हेतु होतील पूर्ण । नित्य दर्शन आम्हां दीजे ॥७६॥

क्षेम कल्याण असो तुम्हांसी । म्हणोनि माथा ठेवी कृपा करासी । तंव नमी पुन्हा तो अविनाशी । वचन मातेसी बोलत ॥७७॥

तुम्हां उभयतांवांचून । आम्हांलागीं दैवत कोण । नित्य प्रेमें वंदूं चरण । हेचिं ध्यान पूजन आमुचें ॥७८॥

मातापितयांतें न भजती । जे अन्य दैवतें आराधिती । ते कैसेनि मुक्त होती । फेरीं पडती बहुसाल ॥७९॥

पुत्रासी मातापिता दैवत । गृहिणीसी पति निश्चित । शिष्यासी सद्‌गुरुनाथ । मूर्तिमंत सत्य हें ॥१८०॥

सेवकनिष्ठा स्वामीठायीं । गृहस्थासी दैवत अतिथि पाहीं । ब्राह्मणावांचोनि दैवत नाहीं । अन्य कांहीं वर्णांतें ॥८१॥

ब्राह्मणाची उपासना । सूर्य अग्नी गौतमी जाणा । याव्यतिरिक्त इतर जना । भावनिष्ठपणा दैवता ॥८२॥

यायोगें हा शास्त्रार्थ । वेदीं निवडोनि ठेविला परमार्थ । या स्वधर्मे पुरती अर्थ । अधर्म अनर्थ नाचरतां ॥८३॥

हा धर्म जाणोनि जननी । आम्ही विनय तुमचे चरणीं । येथोनि कल्पना नाणिजे मनीं । स्वानंदे भुवनीं असावें ॥८४॥

नित्य भ्रमण असे तिघांसी । कारण सुख द्यावया लोकांसी । परी नित्य रजनीं तुजपाशीं । येऊं निश्चयेंसी जननिये ॥८५॥

तुझिया दर्शनावांचून । आम्हां न गमे एकही दिन । माते सत्य सत्य हें वचन । अन्यथा भाषण नोव्हे हें ॥८६॥

मी सर्वा ठायीं व्यापलों । नाना रुपें विस्तारलों । निष्ठाभावें जगीं प्रगटलों । भरोनि उरलों तुजपाशीं ॥८७॥

तें कैसें म्हणसी माते । अविनाश वदे निवेदितों तूतें । किंचित् आत्मैव शब्दातें । लावोनियातें बोलतों ॥८८॥

सिंहाद्री ढिसाळ हा कायापर्वत । शिखरीं मंदिर शोभिवंत । प्रणवरुप अत्रि विराजित । तपें तपत तेजःपुंज ॥८९॥

अर्ध जेथें शशांककोरी । ते तूं अनसूया सुंदरी । पाहे मी तयाचे वरी । व्यंजनापरी गुणातीत ॥१९०॥

जें वेदाचें होय निज । तेंचि या सकळांचें बीज । तया जाणती योगिराज । सकळ काज त्याचेनी ॥९१॥

तो मी साकार प्रगटलों जनीं । सर्वस्व दत्त करावयालागुनी । घेईल त्याची पुरेल धन । आद्यंतपारणीं फिटतील ॥९२॥

अत्रि सद्‌गुरु हा दयाघन । येणें मातें भेटविलें मजलागोन । तैं एकत्व पावलों सदयपण । करावें पावन हेंचि वाटे ॥९३॥

यालागीं माये परियेसी । तूं शरण जाय अत्रीसी । देहींच भेंटसी विदेहासी । दृष्टी अविनाशीं जडेल ॥९४॥

मूळ वस्तु ते अविनाश । मायिक पदार्थी असे नाश । कल्पनेचा नुरे लेश । कैंचा पाश मग तेथें ॥९५॥

हें वर्म न कळे संतांसी । जाणोनि रमती अविनाशी । अभेदत्वें ते मानसीं । सर्वात्मकासी पाहाती ॥९६॥

अद्वयपदातें पावतां । भेद नाहीं संत दत्ता । गुरुकृपेविण पंथा । केंवी पावता जीव होय ॥९७॥

यदर्थ गुरुपदासी । शरण जावें अनन्यभावेंसी । तन मन धन अर्पोनिया पायांसी । सकळ अपायासी दवडावें ॥९८॥

उपायेंचि हरावे अपाय । अपाय सरतां कैचें भय । भय नसतांचि सहज निर्भय । होतां अभय सद्‌गुरुचें ॥९९॥

ऐसें कथितां निरोपण । अनसूया झाली तल्लीन । वृत्ति होवोनि निमग्न । नादी फण होय जेवीं ॥२००॥

पुढिले प्रसंगीं संवाद । प्रश्नोत्तरीं उद्भवतील आनंद । गुणग्राह्य गुरु प्रसिद्ध । दत्त विविध सांगतील ॥१॥

दत्त सकृप दयाघन । प्रबोधें करितील पावन । जें ऐकतां होय ज्ञान । सुख समाधान साधकां ॥२॥

साधक सिद्धांचे समूहीं । अविनाश वसे त्या ठायीं । तो संतकृपेवीण कांहीं । प्राप्त नाहीं कवणातें ॥३॥

म्हणोनिया संतपदा । अनंतसुत विनय सदा । त्यायोगें सच्चिदानंदा । आनंदकंदा भोगी तूं ॥२०४॥

इति श्रीदत्तप्रबोधग्रंथ । यासि नारदपुराणींचें संमत । सदा परिसोत भाविक भक्त । षोडशोध्यायार्थ गोड हा ॥२०५॥

॥ इति षोडशोध्यायः समाप्तः ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2008-04-05T22:03:09.0170000