अध्याय ९० वा - श्लोक ६ ते १०

प्रोत्फुल्लोत्पलकहूलारकुमुदाम्भोजरेणुभिः । वासितामलतोयेशु कूजद्द्विजकुलेषु च ॥६॥

ज्यामाजि सोद्यान सरें सुन्दर । रत्नसोपानमय समग्र । तदंतरीं उत्फुल्लतर । इन्दीवरसमुच्चय ॥२३॥
विविधजातींचीं मनोहरें । सरसिजें उत्पळें कह्लारें । कुमुदें अंभोजें नानाकारें । अनेकवर्णें विराजितें ॥२४॥
वातवेगें दोलायमान । तेणें तयांचे परागरेणु । जळीं संमिश्र सौरभ्यपूर्ण । संस्पृष्टपवन सुशीतळ ॥१२५॥
तिहीं सुवासित अमळ तोयें । स्वच्छें मधुरें अमृतप्रायें । जेथ सर्वदा पंकजमयें । जें अमरां अतिशयें दुर्लभ ॥२६॥
सफळ पुष्पित उद्यानोद्भव । वृक्षांस्ता पक्षिसमुदाव । प्रियकलरवें कृतविराव । वसती सदैव बहु जेथ ॥२७॥
ऐसिया रमणीय मंदिरीं । पृथग्रूपें श्रीपति शौरी । स्वरमणीं बहु प्रकारीं । द्वारकानगरी माजिवडा ॥२८॥
लीलानुकारें अतिविलासें । जेंवि मानिलें मानिनीमानसें । तैसाच क्रीडला मनोल्लासें । प्रेमोत्कर्षें अलौकिक ॥२९॥
एवं स्थळक्रीडा सदनानेकीं । मुकुलित श्रीशुकें सकौतुकीं । कथिल्यानंतर सरितोदकीं । क्रीडला ते निकी कथा कथी ॥१३०॥

विजहार विगाह्याम्भो ह्रदिनीषु महोदयः । कुचकुङ्कुमलिप्ताङ्गः परिरब्धश्च योषिताम् ॥७॥

नित्य नूतन क्रीडतां निधडा । पुरवी निजाङगनांचा हवडा । तंव वसंतग्रीष्मीं अंबुक्रीडा । शमनचाडा निदाघ ॥३१॥
करावया वनितां सह । संपत्तीसीं यानारूह । पुरा बाह्यदेशीं अहरह । रमानाह जाऊनी ॥३२॥
क्रीडा उत्सवें ह्रदिनीमाजि । जळीं मज्जूनि पुण्यपुञ्जीं । वेष्टित संपूर्णा प्रमदाराजी । क्रीडला सहजीं महोदय ॥३३॥
ह्रद बोलिजे डोहाप्रति । अगाध भरलें जळें अति । ज्यां माजि त्या सरिता ख्याती । ह्रदिनी नामें जाणावी ॥३४॥
गाधोदका वसती शुष्का । ह्रदिनी सर्वदा विपुलोदका । तदंतरीं क्रीडाकौतुका । यास्तव करी कां श्रीकृष्ण ॥१३५॥
ज्याचें महदैश्वर्य स्वयंभ । विधीशादिकां अतिदुर्लभ । तो लीलानाट्यें सम सलोभ । सेवोनि अंभ विहारे ॥३६॥
मन्मथसमरावेशोद्गमें । हृदयीं गाढ कवळूनि प्रेमें । योषितांसीं प्रवृद्धकामें । रतिरसशर्में परिरब्ध ॥३७॥
यास्तव आलिङनप्रेमाविष्टें । कुंकुमाक्तकुचसंघटें । कुचकुंकुमलिप्तांग नेटें । कवळितां स्पष्ट हरि जाला ॥३८॥
रतिरसोत्कर्षें प्रस्वेदित । कारणद्रावें अभिलाञ्छित । निदाघयोगें उष्मान्वित । करी स्त्रीयुक्त जळकेलि ॥३९॥
द्वारके बाह्य अनेक ह्रदिनी । जळे वेळे जे आवडे मनीं । तेथ प्रमोदें जळक्रीडनीं । रुक्मिणीजानी प्रवर्ते ॥१४०॥
तटा वरूनि आसमंतात । वस्त्रजवनिका दृढ उच्छ्रित । देऊनि तद्बाह्य समस्त । सहचरानुगत सपार्षद ॥४१॥
सारथि अंबष्ठ मंदुर । शिबिकावाही सयाननिकर । विद्योपजीवी प्रशंसापर । गायक वादक इत्यादि ॥४२॥
अंतरीं निजजायाकदंबीं । एक आपण विश्वकुटुम्बी । क्रीडे उद्दाम मायावलंबी । जो माथां तुरंबी विधिपुष्पा ॥४३॥
पूर्वीं सगोपी रासक्रीडा । परमाभिनव ईक्षणचाडा । नभीं गंधर्वांच्या झुंडा । गीत सुघडा वादनपरा ॥४४॥
तेंविच यया ही प्रसंगीं । श्रीकृष्णचरितानुरागीं । स्वाभीष्टार्थ गंधर्ववर्गीं । गायिला शार्ङ्गी वाद्यभरें ॥१४५॥

उपगीयमानो गन्धर्वैर्मृदङ्गपणवानकान् । वाद्यद्भुर्मुदा वीणां सूतमागधबन्दिभिः ॥८॥

मृदंग पणव वीणा आनक । इत्यादि वाद्यें जीं सम्यक । अति कौशल्यें अभिवादक । सुस्वरगायक यथाम्नाय ॥४६॥
तिहीं गंधर्वीं पद्यप्रबंधीं । सुतालबद्ध छंदबंधीं । वारंवार स्तवन विशदीं । चरितानुवादीं गायिला ॥४७॥
तैसा च सूतमागधबंदिजनीं । वाद्यविशेषीं नाना स्तवनीं । उपगीयमान चक्रपाणी । जलक्रीडनीं अनेकधा ॥४८॥
एवं जळीं प्रविष्ट सुखावह । परमकमनीय महिषीसह । तेथ नर्माचरणें प्रोत्साह । करी वेदेह तच्चित्त ॥४९॥

सिच्यमानोऽच्युतस्ताभिर्हसन्तीभिः स्म रेचकैः । प्रतिसिञ्चन्विचिक्रीडे यक्षिभिर्यक्षराडिव ॥९॥

भगवदिङ्गितें चाटुचटुळ । कामकुहकेक्षित चंचळ । अवलोकूनि वनिता सकळ । संचिती जळ हरिआंगीं ॥१५०॥
भोंवताल्या परिघाकार । दावूनिं कामक्षोभानुकार । करीं चिरकांड्या पूरितनीर । घेऊनि सादर तडिन्निभा ॥५१॥
चहूंकडूनि त्या रेचकीं । पृष्ठीं उदरमुखमस्तकीं । जल शिंपिती सकौतुकीं । हांसती कामुकी विनोदें ॥५२॥
ऐसा तिहीं वनितागणीं । सिच्यमान चहूंकडूनी । स्वयें शिंपी रेचकपाणी । वनितानलिनी मेघवत ॥५३॥
जितुके स्त्रियांचे अवयव । त्रपाविशेषें गोपनार्ह । तींचि स्थानें लक्षूनि देव । शिंपी लागह्व दावूनी ॥५४॥
कक्षीं हृदयीं पयोधरीं । ऊरुनितंबीं तन्मध्यविवरीं । उदक सिंची रेचकधारीं । नर्मोत्तरीं उपहासी ॥१५५॥
आपण एक बहुता नारी । निकट सर्वां सम्मुख हरि । जलसिंचनें आणी हारी । मनोविहारी चपलाङ्ग ॥५६॥
जेंवि जलनिवासी यक्षराज । यक्षिणीं सह तेजःपुञ्ज । क्रीडे निःशंक निर्लज्ज । करूनि चोज सकाम ॥५७॥
तेंवि दयिताङ्गीं रमाभर्ता । लीलाविनोदें सभोंवता । जल प्रतिसिञ्चित होत्साता । जाला क्रीडता तच्छंदे ॥५८॥
 
ताः क्लिन्नवस्त्रविवृतोरुकुचप्रदेशाः सिञ्चन्त्य उद्धृतबृहत्कबरप्रसूनाः ।
कान्तं स्म रेचकजिहीरपयोपगुह्य जातस्मरोत्सवससद्वदना विरेजुः ॥१०॥

तया सिंचित जळें त्या कामिनी । अवसानें उमस न पवूनी । आर्द्रांशुका जाल्या ते क्षणीं । युगपत ह्रदिनी माजिवड्या ॥५९॥
मौलागळीं परम सूक्ष्में । वासित वसनें अत्युत्तमें । क्लिन्न होतां जलसंगमें । जडलीं त्वक्समें अंगेंसीं ॥१६०॥
म्हणोनि मांडिया कुचप्रदेश । उघड दिसती प्रत्यक्ष । परि क्रीडासंभ्रमें धृतावेश । व्रीडा अशेष न स्मरती ॥६१॥
बार घालूनियां हरीवरी । तैशाच विवृतावया वारी । सिंचिती भोंवत्या सरोभरीं । चाञ्चल्य प्रकारीं अतिजवें ॥६२॥
रेचकीं तांतडी जलपूरणा । जलोन्मुखा नम्रानना । पुन्हा ऊर्ध्वोन्मुखा जलरेचना । होतां वदना चाञ्चल्य ॥६३॥
तेणें मस्तकींचे बृहत्कबर । तद्ग्रथित जे पुष्पनिकर । विखुरले ज्यांचे पृथगाकार । व्यस्त समग्र सुभूषणें ॥६४॥
ऐसिया अवस्थेनें नारी । प्रियतमा वरी टाकिती वारी । परि तो न येचि सहसा हारी । अखंडित वरी जल सिंची ॥१६५॥
मग निर्बुजूनि अंतःकरणीं । रेचकहरणेच्छेकरूनी । कान्ताप्रति त्या चपळपणीं । लिगटती जाऊनि संभ्रमें ॥६६॥
चपळा चपळत्वें नवघनीं । जेंवि मिळती भूतळा क्रमूनी । मागें सरूनि रेचकग्रहणीं । तेंवि उत्सुक कृष्णीं संघटती ॥६७॥
तंव तत्सान्निध्यें स्मरोद्भव । जाला अंतरीं स्वयमेव । तेणें सर्वां करणीं उत्सव । जो क्रीडानुभव सुखाचा ॥६८॥
तया उत्सवें सुशोभितमुखा । विराजत्या जाहल्या हरिनायिका । जेंवि शरत्काळींच्या नलिनिका । पफुल्लोत्पला जलसौख्यें ॥६९॥
ऐसिया शातकुम्भाभगौरा । प्रमुदिता निःशंक क्रीडनपरा । चपळेङ्गिता स्मरप्रचुरा । चंचलावयवा विराजिता ॥१७०॥
जरी त्यां माजि श्रीकृष्ण विनोदें । म्हणाल क्रीडतां उत्कृष्टमोदें । केंवि राजाल क्रीडानुच्छंदें । तें ऐका विशदें निरूपणें ॥७१॥