-
अतिक्रम् [atikram] 1 U., 4 [P.]
-
(a) To step or pass beyond, get accross, go over, cross यत्कथयितुं प्रवृत्तस्तत्परित्यज्य अतिदूरमतिक्रान्तोऽस्मि [K.346] led far away from my story, rambled, made a great digression; सप्त कक्षान्तराण्यति- क्रम्य 92; निमिषमात्रेणातिदूरमतिक्रामति 12; समीपेऽप्यक्रामन्ती [M.1.] going so near; अतिक्रम्य तांस्तान् विशेषान् [Me.57.] (b) To pass over, pass by, walk past, go beyond; सेनानिवेशदेशमतिक्रम्य [Dk.4.1;] कथमतिक्रान्तमगस्त्याश्रमपदम् [Mv.7.] is it passed or left behind; तस्मिन्नतिक्रामति [Ś.7.] 31. इदं कदलीगृहमतिक्रम्य दृश्यते [Ratn.3.] beyond the plantain-bower; तच्चातिक्रम्य कैलासगिरिः [K.121;] जम्बुद्वीपमति- क्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः Rām; अतिक्रामत्ययम् [K.85.] is going or departing.
-
To excel, surpass; exceed (in number, strength &c.); इरावतीमतिक्रामन्ती भव [M. 4.] अतिक्रामन्तीमिवेरावतीं प्रेक्षे [M.1;] वृद्धिर्नातिक्रामति पञ्चताम् [Ms.8.151;] कर्णीसुतमप्यतिक्रान्तः [Dk.74;] कलासु रूपे चाप्सरसोऽप्यतिक्रान्ता 78; surpassing, superior to; शक्तिमनति- क्रम्य यथाशक्ति [Sk.]
-
To transgress, violate, go beyond, overstep; जनकाग्रजन्मनोः शासनमतिक्रम्य [Dk.2;] नालं पुरुषो नियतिलिखितां लेखामतिक्रमितुम् 61; एवमतिक्रान्तमर्यादे त्वयि [Ve.1,] अये वात्सल्यादतिक्रामति प्रसङ्गः [Māl.6.] Oh, the event through excessive affection transgresses all due limits; अतिक्रम्य सदाचारम् [K.16,181.]
Site Search
Input language: