सप्तम स्कंध - अध्याय आठवा

श्रीगणेशायनमः । जेवीबोलिजेबोल । तेवींचालिजेचाल । जन्मत्याचेचिसफल । कृतकृत्यतोचिपै ॥१॥

याचेंपहाउदाहरण । कपटेंकेलेंवचन । परीनटाकिलेंवचन । हरिश्चंद्रनृपवरें ॥२॥

शौनकम्हणेसूता । पुढेंकैसीजाहलीवार्ता । चांडाळघरीदासता । केवींकेलीधन्यतम ॥३॥

सूतम्हणेगेलामुनी । चांडाळेंनृपाबांधुनी । म्हणेखोटयापापखाणी । पळसीलएखादा ॥४॥

दंडेमारीतसेपाठीं । ओढीतनेलाअतिनेटी । उपोषित अनशपोटी । नाहींजयाच्याबहुकाळ ॥५॥

ज्याचीहोतांक्रोधदृष्टी । भयथरारेंसर्वसृष्ठी । तोदैवेंचांडाळयष्टी । सहनकरीमारितां ॥६॥

स्त्रीपुत्राचावियोग । भ्रांतचित्तभोगीभागे । प्रवीरेंनेलासवंग । गृहांमाजीआपुल्या ॥७॥

दृढकरोनीबंधन । आंतठेविलाकोंडून । स्वयेंकेलेंसुखेंशयन । नृपमग्नचिंतार्णवी ॥८॥

हाप्रियेतारामती । मजदुष्टापावूनपती । दासीझालीसराजयुवती । धिक्कार असोयाजन्मा ॥९॥

हाबाळासकुमारा । कोठेआहेसप्रियकरा । आतांमजपाप्यानरा । भेटकैचीयाजन्मीं ॥१०॥

इष्टसुह्रदबंधुजन । सर्वांअंतरलोंआपण । मिळालेचांडाळपक्वण । बैसावयाजन्मवरी ॥११॥

कैंचेंसुखकैचेंशयन । जळकैचेंकैचेंअन्न । दैवेंकेलेंपराधीन । श्वपाकाच्यामजलागी ॥१२॥

सुकुमारतीराजबाळी । दासीत्वकेवीसांभाळी । जिणेस्वहस्तेंकदाकाळीं । कांहींकार्यनकेलें ॥१३॥

शतावधीजिच्यादासी । सांभाळितीआज्ञेशी । तीप्रियाविप्रगृहांसी । केवींकाळकंठीतसे ॥१४॥

सुकुमारमाझाबाळ । केवींदुःखातेंसोसेल । तहानभूकसांभाळील । कोणत्याचीदास्यत्वीं ॥१५॥

म्यापूर्वींकाय ऐसें । पापकेलेंबहुवसें । तेणेंएवंसायासें । प्राप्तझालेंकळेना ॥१६॥

तेथेंचितारामती । स्मरत असेलमजप्रती । अनृणहोऊनममपती । मेळवीलबहुधनें ॥१७॥

आतांमजसोडवील । एवंसदातीचिंतील । परीमीजाहलोंचांडाळ । तिजलागीनकळेहे ॥१८॥

व्यासम्हणेभारता । नृपकरीएवंचिंता । पंचमदिवस उगवतां । चंडाळतयासोडिले ॥१९॥

म्हणेअधमाधमदासा । निर्लज्जाखळाउदासा । चिंतिशीकायमानसा । सेवनमाझेंकरीकीं ॥२०॥

काशीचेदक्षिणभागी । गंगातीरींस्मशानजागीं । तेथेवसावेनिजांगीं । प्रेतवस्त्ररक्षावीं ॥२१॥

मोठेंआहेतेंस्मशान । न्यायेंकरावेंरक्षण । प्रेतवस्त्रादिभूषण । स्वामिद्रव्यसांभाळी ॥२२॥

सदातेथेंचिवसावे । अन्यस्थानीनजावे । सत्वरजायदुर्मती ॥२३॥

दंडहावीरबाहूचा । घोषकरावासाचा । एवंवदुनिक्रूरवाचा । दंडदेतनृपहस्ती ॥२४॥

नृपेंघेउनीदंडजर्जर । दासभावेनृपसत्वर । प्राप्तझालागंगातीर । महास्मशानदेखिलें ॥२५॥

स्मशानतेंमहाक्रूर । गगनीकोंदावलाधूर । ज्वालाउठतीभयंकर । प्रेतदाहीमहादहनी ॥२६॥

प्रेतसंधीजेव्हांभंगती । चटचटाशब्द उमटती । मज्जावसापाझरती । प्रेतामधूनिअग्नीत ॥२७॥

वरुनपडतीलाकडें । प्रेतहोयजैंउघडे । छिंनभिंनदिसेभ्याडें । दंतपंवतीविचकल्या ॥२८॥

कोणाचेउघडेडोळे । कोणेंमुखचिउघडिले । जिव्हाएकाबाहेरलोळे । भ्यासुरप्रेतेंभासती ॥२९॥

कित्येकजळीन्हाणिती । कित्येकतींचितेवरती । कित्येकतेथेंघेउनियेती । रथ्याठेविल्याओळीनें ॥३०॥

कीतीसुभगायुवती । प्रेतेस्मशानीयेती । हरिद्र कुंकुमचर्चिती । मुखेंदिसतीबिबत्स ॥३१॥

पुष्पमाळामंगळसूत्र । बाळीबुगडीपरमचित्र । फणीकरंडावाणपवित्र । ओटीभरलीतांदुळें ॥३२॥

चोळीआणिपातळ । हातींदीधलानारळ । पुढेंबडवीकपाळ । पतीतिचादुःखभरें ॥३३॥

स्मशानीहोतांदाटी । दाहकैचाउठाउठी । गंगेमाजीशीघ्रलोटीं । किंचित्स्पर्शतापावक ॥३४॥

दुर्गंधसुटेबहुवस । गृध्रगोमायूवायस । थवेबैसलेभक्षणास । मृत्युनेंचिनिमंत्रिलें ॥३५॥

हाहादय्याअरेअरे । शब्दनिनादभयंकरे । हापितामाताबाळारे । बंधोभगिनीमातुला ॥३६॥

काकादादानानामुली । काहोमजटाकूनगेली । एवंजेथेंआरोळी । अहर्निशींउठावें ॥३७॥

ऐसेतेंस्मशानघोर । दासत्वेंतेथेंनृपवर । वस्त्रादिप्रेतालंकार । हरणकरीसदातो ॥३८॥

ह्याशवाचेंरौप्यशत । घेईनम्हणेनिश्चित । हेंमाझेंहेंराजप्रेत । वीरबाहुचेम्हणेतो ॥३९॥

हातीघेतलेंसेकाष्ट । वसामज्जालेपेंभ्रष्ट । अंगसर्वघाणलें ॥४०॥

रात्रंदिवसप्रेतचिंता । कैंचिझोपकैंचिवार्ता । शवानेंउदरपुर्तता । करीपिंडभक्षण ॥४१॥

गांठीगांठींदेऊनी । कंथाकेलीपांघुरणी । प्रेतचिंध्यानेसुनी । प्रेतवतफिरतसे ॥४२॥

दोनिओठझालेकाळे । खोलगेलेदिव्यडोळे । सदास्मशानीचलोळे । दैवगतीविचित्र ॥४३॥

प्रेताचियापुष्पमाळा । माथातेणेगुंडाळिल्या । श्वासोश्वासवेळोंवेळां । दुःखभरेंटाकीतसे ॥४४॥

एवंनृपेबारामास । काढिलेतेथेंसायास । शतवर्षांपरीदिवस । एकएकजयाशीं ॥४५॥

इकडेब्राम्हणाचेघरी । नृपपत्नीकार्यकरी । केरवारापाणीभरी । दळीकांडीपाखडी ॥४६॥

विप्रस्त्रीचिवेणीफणी । करीसर्वधुवीधुणी । तत्परसदासेवनी । अंतरीचिंतीहरिश्चंद्रा ॥४७॥

रोहितखेळेबाळासवे । तोहीकरीगुरुसेवे । वनांतूनिनित्यनवें । काष्ठेंपुष्पेंतोआणी ॥४८॥

एवंकुमरएकेदिनी । बाळासवेगेलावनी । समिधापुष्पेंघेउनी । माथाभारठेविला ॥४९॥

श्रमेस्वेदबाळकासी । परतयेताआश्रमासी । तृषितझालाबहुवसी । उदकाजवळीपातला ॥५०॥

खालींठेउनियाभार । बाळेंप्राशिलेंनीर । विश्रामकरुनीक्षणभर । मोळीघेऊंपातला ॥५१॥

वारुळतेथेंहोतेंएक । सर्पप्रेरिलाभयानक । विश्वामित्रेंमहाघातक । रोहिताशीडंखिले ॥५२॥

दंशतांचिबाळपडला । सवेंचिमरणपावला । ऋषींबाळेंआश्रमाला । भयेंकरुनिपातलीं ॥५३॥

बाळेंम्हणतीतियेसी । ऐक ऐकविप्रदासी । मृत्यूझालाबालकासी । सर्पदंशेरोहिता ॥५४॥

पडिलाआहेतेथेंवनी । सूतम्हणेशौनकमुनी । ऐकतांचिऐशीवाणी । तारामतीनेंवज्रसम ॥५५॥

जेंविवायूझगडतां । केळपडेकींअवचिता । अथवाहातिचीसुटता । काठीजेवीपडतसे ॥५६॥

व्याधबाणेंजेवींहरिणी । कोसळूनपडेधरणी । तेवींनृपानृपकामिनी । पडिलीपृथ्वीमूर्छित ॥५७॥

क्रोधेंखवळेद्विजवर । जळशिंपिलेंसतीवर । एकमूहूर्तानंतर । सावधझालीनृपांगना ॥५८॥

ब्राम्हणम्हणेतियेशी । सायंकाळचेसमयासी । दुष्टेममगृहींरडसी । लज्जातुजनसेका ॥५९॥

अमंगलहेंरोदन । करिसीघरांतबैसोन । कुलक्षणहेंजाणोन । किमर्थकरिसीनिर्लज्ज ॥६०॥

ऐकिलेंऐसेंवचन । कांहींनबोलेप्रतिवचन । दीर्घस्वरेंकरीरुदन । पुत्रशोकेंकरुनिया ॥६१॥

नेत्रींवाहेंदुःखनीर । धुळीनेअंगधूसर । मोकळीसुटलीकंबर । सकरुणरडतसे ॥६२॥

कोपोनियाद्विजवर । तिचाकरीतसेधिक्कार । ममद्रव्यघेऊनिथोर । कार्यमाझेंलोपिशी ॥६३॥

शक्तीजरीतुजनवती । कांघेतलेंद्रव्यापती । ऐकुनीबोलेतीसती । मरणपावलाम्हणेसुत ॥६४॥

आतांत्याचेदर्शन । दुर्लभझालेंमागुत्यान । एकदांत्यासीपाहीन । आज्ञादिजेस्वामिया ॥६५॥

ब्राम्हणम्हणेशठेदुष्ठे । पापनेणसीपापिष्ठे । स्वामिकार्यनाशिसीनष्टे । द्रव्यमाझेघेऊनी ॥६६॥

जेंघेउनीवेतन । स्वामिकाजकरितीउन । नरकींतयाशीपतन । कल्पएकरौखी ॥६७॥

मगहोयकुक्कुटयोनि । धर्मकायतुजसांगुनी । निर्फळजेवींपेरुनी । जातेउखरपृथ्वींत ॥६८॥

तेवीमूर्खनीचक्रूर । शठखोटाआणिचोर । उपदेशितासाचार । व्यर्थजायज्ञानतें ॥६९॥

भयपापाचेंअसेंजरी । गृहकार्यमाझेकरी । चरणवंदूनतीनारी । प्रार्थिपुन्हाब्राम्हणा ॥७०॥

दयाळूव्हावेमजवरी । एकमुहूर्त आज्ञाकरी । बाळपाहूनसत्वरी । येईनम्हणेशोकार्ता ॥७१॥

करुणेनेंकरीरुदन । विप्रकरीरक्तलोचन । तुझ्यापुत्रेमजकारण । कांहींनसेयेवेळी ॥७२॥

गृहकार्यमाझेकरी । येईलक्रोधमजजरी । आतांचिचाबुकाच्यामारी । फोडूनकाढीनतुजदुष्टे ॥७३॥

ऐकतांचिभयेंकरुन । कठिणह्रदयकरुन । गृहकार्यकरीजाऊन । अर्धरात्रजाहली ॥७४॥

पायब्राम्हणाचेचुरी । विप्रतेव्हांआज्ञाकरी । जाय आतांसत्वरी । दाहकरीपुत्राचा ॥७५॥

प्रातःकाळचेगृहकृत्य । करीयेउनीत्वरित । ऐकूनीतारामतीयेत । पुत्रापासीएकटी ॥७६॥

बाळासीपाहिलामृत । बालातेव्हांआक्रंदत । हरिणीजेवींपाडसाप्रत । वत्सासाठींगायजैंसी ॥७७॥

काष्ठदर्भलोष्टतृण । वरीकेलेंबाळेंशयन । दरिद्र्यापरीअवलोकृन । निष्टुर आक्रोशकरीती ॥७८॥

चालतांसतीअडखळली । बाळावरीचतीपडली । दुःखभरेमुर्छाआली । निःश्चेष्टझालीक्षणेक ॥७९॥

मगपावलीचेतन । बाळातिणेंआलिंगून । सवेचिकरीचुंबन । रुदनकरीआर्तस्वरें ॥८०॥

वदनीदेउनीवदन । नयनींपाहेनयन । लक्षुनियाअचेतन । रडेओरडेआक्रंदे ॥८१॥

म्हणेतान्हयामाझ्याबाळा । कांनपडसीयेऊनीगळां । रुसलासकींवेल्हाळा । भातुकेंनाहींम्हणूनी ॥८२॥

कांझालासिनिष्टुर । नबोलसीकारेमधुर । आईआईऐसासुस्वर । शब्दतुझालोपलाकी ॥८३॥

हायबाळाहायमुला । हायरोहितावत्सला । मजसोडूनियेकला । स्वर्गीकैसाजातोशी ॥८४॥

सुकुमारामाझाअव्हेर । करोनियासीशक्रपुर । योग्यनसेबानिर्धार । विपरीतकेवींजाहले ॥८५॥

दोहीकरींबडवींउर । मस्तक आणिउदर । हायहायनिरंतर । शब्दकरीअतिदुःखें ॥८६॥

अहोअहोजीनृपवरा । कोठेगेलायेअवसरा । पहापहास्वकुमारा । प्राणप्रियायेसमईं ॥८७॥

प्राणाहूनीजोप्रियकर । बाळतुमचासुकुमार । मरुनिपडलाभूमीवर । अनाथवतराजेंद्रा ॥८८॥

पुन्हांहोयशंकित । बाळ आहेकिजिंवत । उचलूनिअवलोकित । प्रेमभरेंएकदा ॥८९॥

पाहूनियासवेंप्रेत । स्वयेपडेमूर्छित । पुन्हाउचलूनतयाप्रत । भाषणकरीतयाशीं ॥९०॥

झोंपपुरेबाळाउठ । घरांचालचालेवाट । भयनसेकींदुर्घट । वनांमाजीतुजलागी ॥९१॥

झिल्लीकरितीझंकार । सर्पकरितीफूत्कार । तमदाटलेअपार । अर्धरात्रजाहली ॥९२॥

येवेळींयावनांतरी । झोंपघेशीदर्भावरी । भूतप्रेतपिशाचहारी । भयनसेंकींसंवगडया ॥९३॥

सखेंतुझेंपातलेघरी । तूंकांएकलावनांतरी । पडलासिऊठसत्वरी । बोलकांहींबोलक्या ॥९४॥

सूतम्हणेहोऋषी । भ्रांतबोलेदुःखवशी । पुन्हारडेअसमाशी । हायहायबाळारे ॥९५॥

अरेकांनदेशीउत्तर । आईतुझीबैसलीसमोर । नजाणसीकारेसुंदर । पाहेमजएकदां ॥९६॥

देशत्यागराज्यनाश । पतिहस्तेंविक्रयास । दासीहो उनीअयास । सोशिलेंपुत्रासहजम्या ॥९७॥

तुजपाहतांचिसमोर । दुःखदोषसर्वदूर । प्राणधारण आजवर । केलेंजाणतवयोगें ॥९८॥

आतांतूंमजटाकूनी । जासीकेवींस्वर्गभुवनी । सवेमजलाघेउनी । चालमाझ्यालाडक्या ॥९९॥

आसनींशयनीभोजनी । बैसतांउठतांगमनी । सुखविसीरंम्यबोलूनी । पाहूंकोठेंतुज आतां ॥१००॥

पुत्रतुझेंजातक । ब्राम्हणसांगतीकौतुक । दीर्घायुहाकुमारक । सार्वभौमदेखणा ॥१०१॥

पुत्रपौत्रधनदारा । भोगिलसुखेंअपारा । दातायज्वामहाशुरा । स्वतःसर्वांजिंकील ॥१०२॥

एवंजेजातककेलें । आजिसर्वमिथ्याझालें । केवींतुजमरण आलें । विधिदृष्टयेकाळी ॥१०३॥

पुत्रालक्षणेतवकरी । शुभचिअसतीसारी । चक्रस्वस्तिकध्वजाकारी । मस्त्यछत्रश्रीवत्स ॥१०४॥

कलश आणिचामर । आणीकलक्षणेंशुभकर । व्यर्थकेवींसमग्र । दैवयोगेजाहली ॥१०५॥

हेनृपापृथ्वीनाथा । शूराउदाराममकांतां । कोठेंराज्यकोठेंवनिता । कोठेंमंत्रीइष्टमित्र ॥१०६॥

कोठेंछत्रसिंहासन । कोठेंखड्गकोठेंसैन्य । कोठेंकोशकोठेंधन । तुम्हींकोठेंयासमई ॥१०७॥

कोठेंघरकोठेंदार । कोठेंआतांसाकेतपूर । गजाश्वकोठेरथथोर । कोठेगेलासिरेसुता ॥१०८॥

हानाथहानृपती । येईंपाहेपुत्रगती । जेणेंरांगतास्वहस्ती । ह्रदयतुझेमळविले ॥१०९॥

स्वदेहींचाकर्दमरज । तवह्रदईलावीसहज । चवनाहूनबहुचोज । वाटेतेव्हांरजाचे ॥११०॥

जेणेंतुमचेमांडीवरी । क्रीडाकरोनिपरोपरी । भालतिलककस्तूरी । पुसिलीजेणेंस्वलींलें ॥१११॥

ज्याचेंमुखींमृदलागली । तैसीचप्रेमेंचुंबिली । त्याचमुखींयेवेळी । भणभणाटकिडयांचा ॥११२॥

ऐसाहातुझाप्रियसुत । दडलाहोवोनियाप्रेत । पहाएकदांपुत्राप्रत । दुर्लभ आतांजन्मवरी ॥११३॥

हेदैवामीकायकेले । पूर्वकृतफळाआले । अंतपारमजयेवेळे । नलगेकांहींदुःखाचा ॥११४॥

हापुत्रहासुंदर । हाशिशोहाकुमार । एवंआक्रोशेफार । ग्रामरक्षकींऐकिले ॥११५॥

ऐकूनशब्दराजदूत । सर्वहीझालेजागृत । आक्रोशेतेविस्मित । राणीजवळीपातले ॥११६॥

तेविचारितीतियेसी । तूंकोणकांरडसी । पतीकोठेनिर्भयासी । एकलीवनीकिमर्थ ॥११७॥

कोणाचाहाअसेसुत । सांग आम्हांत्वरित । दुःखभरेनबोलत । राजपत्नीकांहींचती ॥११८॥

पुनःपुनःतेविचारिती । स्तब्धझालीमहासती । स्फुंदेरडेतीमागुती । अक्षरमात्रबोलेना ॥११९॥

विलापकरीदारुण । नेत्रतीचेअश्रुपूर्ण । पुत्रमुखाचेचुंबन । वारंवारकरीतसे ॥१२०॥

एवंपाहूनितेदूत । झालेसर्वभयचकित । देहझालेरोमांचित । त्रस्तचित्तहोऊनी ॥१२१॥

नव्हेम्हणतीहीनारी । बालघातकाहीअसुरी । यक्षीअथवाखेचरी । शाकिनीवाडाकिनीवा ॥१२२॥

नसोडावीकदाईस । बहुकेलेंबाळनाश । बाळ आणोनिसावकाश । निर्भयबैसे एकली ॥१२३॥

जरीकोणीशुभाअसती । तरीआपणासवेबोलती । एवंवदूनितियेप्रती । राजदूतेंधरियेले ॥१२४॥

करुनियामनीधीर । धरितीतियेसीसत्वर । बाहुकंठीधरुनीवीर । ओढतिनेलेतियेशी ॥१२५॥

नेलीचांडाळाचेद्वारी । चांडाळ आलाबाहेरी । दूतम्हणतीबाळापहारी । सांपडलीआम्हासिही ॥१२६॥

इजलानेऊनबाहेरी । चांडाळावधीसत्वरी । प्रवीरबोलेतेअवसरी । जाणिलीम्यासुनिश्चये ॥१२७॥

इणेंबाळेबहुभक्षिली । परीकोणीहिनदेखिली । आजितुम्हींभलीकेली । मिळविलेंयशमोठें ॥१२८॥

स्वस्थजावेतुम्हींघरा । अवश्यवधितोखेचरा । वधेइच्यापुण्यभारा । पावेनमीनिश्चयें ॥१२९॥

श्लोक ॥ द्विजस्त्री बालगोघातीस्वर्णस्तेयीचयोनरः । अग्निदोवर्मघातीचमद्यपोगुरुतल्पगः ॥१॥

महाजनविरोधिचतस्यपुण्यप्रदोवधः । द्विजस्यापिस्त्रियश्चापिनदोषोविद्यतेवधे ॥२॥

अर्थ ॥ विप्रघातस्त्रीघात । बाळघातगोघात । सुवर्णासीजोचोरित । घरेंजाळीलोकांची ॥१३०॥

वाटपाडीमद्यप । गुरुदारलंपटपाप । महाजनद्रोहीताप । वधितांयासीपुण्य असे ॥१३१॥

स्त्रीअसोअथवाब्राम्हण । अन्यायकरितांतेण । वध्यझालेदोघेजण । दोषनसेमारिता ॥१३२॥

एवंचांडाळेंवदोनि । बांधिलीतीदृढबंधनी । ताडनकरीरज्जूनी । हरिश्चंद्रापाचारिले ॥१३३॥

अरेदासावधीईसी । नेउनीबाह्यप्रदेशी । विचारनकरीमानसी । बालघातिनीदुष्टही ॥१३४॥

स्त्रीवधेरावशंकित । बोलेतयासीभयभीत । शक्यनसेऐसेम्हणत । दुःसाध्य अन्यसांगावे ॥१३५॥

श्वपाकम्हणभयनधरी । खड्गघेऊनियाकरी । दुष्टस्त्रीचावधकरी । भक्षिलीबहुबालके ॥१३६॥

नृपम्हणेस्त्रीरक्षण । सर्वथाकीजेजाण । स्त्रीवधेपापदारुण । धर्मशास्त्रागाईलें ॥१३७॥

स्त्रीवधमीनकरी । व्रतमाझेंनिर्धारी । ब्रतभंगमाझानकरी । अन्यकार्यसांगमज ॥१३८॥

चांडाळम्हणेरेदुष्टा । वेतनघेऊनीपापिष्टा । कार्यनाशिशीमहानष्टा । अन्यपातककाय असे ॥१३९॥

स्वामिद्रव्यघेऊन । कार्यकरीजोलुंपन । अयुतवर्षेदारुण । नर्कभोगतयाशी ॥१४०॥

नृपम्हणेचांडालनाथा । दुःसाध्यदुजेंसांग आतां । जिंकुन इंद्रातत्वता । भूमिसर्व अर्पितों ॥१४१॥

स्त्रीवधदुराचार । केवींकरुंपापथोर । चांडाळम्हणेतूंपामर । निर्लज आहेसदुरात्मा ॥१४२॥

दासहोवोनीसेवापर । विकथ्यसीजेंवींशूर । जरोपापभयसाचार । किमर्थदासझालासी ॥१४३॥

व्यासम्हणेनृपती । एवंवदोनितयाप्रती । खड्गदेततयाहाती । स्वाधीनकेलीसतीते ॥१४४॥

सूतसांगेऋषीप्रती । खड्गघेऊनभूपती । अधोमुखेंबोलेहेसती । पुढेबैसपाप्याच्या ॥१४५॥

छेदितोंआतांतूझेंशिर । जरीवाहीलमाझाकर । बोलूनिहस्तकेलावर । प्रहारार्थनृपानें ॥१४६॥

पुत्रशोकेतारामती । स्वमृत्यूसुखमानिती । बोललीतेव्हांनृपाप्रती । परिसाश्रोतेप्रेमळ ॥१४७॥

ठावेंजसेपरस्पर । स्वपतीअथवास्वदार । सतीम्हणेमानिशीजर । भाषणमाझेंचांडाळा ॥१४८॥

गांवापासूननकिंचितदूर । पडिलासेमाझाकुमर । आणितेंत्यासीयेथवर । दहनत्याचेकरितेंमी ॥१४९॥

सुखेंछेदावेंममशिर । आज्ञादेईनृपवर । मगजाउनियासत्वर । बाळ आणिलास्मशानीं ॥१५०॥

अंकीठेउनीबाळ । विलापकरीतीवेल्हाळ । पातलानृप उतावेळ । वस्त्रकाढिलेप्रेताचे ॥१५१॥

पाहिलाजोनृपेंसुत । रुपदिसेअदभुत । सर्वराजलक्षणोयुक्त । विस्मितझालापाहूनिया ॥१५२॥

म्हणेमनीहाराजसुत । दिसतोसुरुपबहुत । स्मरलातेव्हांह्रदयात । पुत्रमाझाचिदिसतसे ॥१५३॥

एवंविचारीमानसी । तवस्त्रीकरीआकांताशी । म्हणेनृपाकोठेंअससी । पुत्रपाहे एकदा ॥१५४॥

शिवशिवहीदैवगती । राज्यभ्रंशतयाप्रती । विक्रयस्त्रीआणिसुतीं । तयावरीपुत्रमृयु ॥१५५॥

ऐकतांचिऐसीमात । नृपेंजाणुनिदोघाप्रत । पडिलासवेमुर्छित । हाहःकारपुरःसर ॥१५६॥

पडलापाहुनिमूर्छित । तारामतीतयाजाणत । शोकभरेपडलीमूर्छित । सावधझालीदोघेही ॥१५७॥

एकमेकाचेकळलेंवृत्त । दोघेहीझालीदुःखित । सतीम्हणेनृपाप्रत । सत्यसांभाळीनरेंद्रा ॥१५८॥

शिरच्छेदमाझाकरी । पतीआज्ञाभंगनकरी । ऐकतांचनृपभूमिवरी । पडिलाहोवोनिमूर्छित ॥१५९॥

पुन्हासावधहोऊनी । दुःखनसोसवेमाझेंनीं । म्हणेपुत्रासवेदहनी । दग्धहोईन अवश्य ॥१६०॥

तीम्हणेमीसवेयेईन । नृपेंमगचितारचून । वरीपुत्रातेठेऊन । चेतविलापावक ॥१६१॥

शताक्षीचेकेलेंस्मरण । करावेजोंवरीपतन । धर्मासपुढेंकरुन । सर्वदेवपातले ॥१६२॥

देवतेव्हांनृपाप्रती । महाप्रभोऐसेंम्हणती । ब्रम्हदेवादिसर्वदेवती । दर्शननृपादिधले ॥१६३॥

धर्मम्हणेभूपती । साहसनकरीदेहपाती । तितिक्षादमादिनिगुती । पाहूनियातोषलो ॥१६४॥

धर्माचरणेपवित्र । त्रिजगाचाअसेमित्र । इच्छितकरायाविश्वामित्र । पातलासेराजेंद्रा ॥१६५॥

भार्यापुत्रेकरुन । जिंकिलेत्वांत्रिभुवन । शक्रेंऐसेंवदोन । अमृतस्रवेसुतावरी ॥१६६॥

उठलातत्काळरोहित । शक्रम्हणेनृपाप्रत । बैसविमानींत्वरित । भार्येसहभूपाळा ॥१६७॥

नृपेंआलिंगिलासुत । दिव्यरुपतीघेहोत । पुष्पवृष्टीदेवकरित । वाजवितीदुंदुंभी ॥१६८॥

नृपम्हणेशक्रासी । नकरितांचांडाळ आज्ञेसी । नयेमीस्वर्गासी । धर्मबोलेतेधवा ॥१६९॥

भावीदुःखतुजहोतें । तेंद्यावयासांप्रते । चांडाळरुपेंमीचतेथें । प्रगटझालोनृपाळा ॥१७०॥

नृपेंपुन्हाआक्षेपिले । नगरवासीभक्तभले । त्यांसटाकूनस्वर्गदेखिले । काय उपयोगव्यर्थची ॥१७१॥

व्यासम्हणेभूपती । राज्यींस्थापुनपुत्राप्रती । नागरीकांसहनृपतीं । इंद्रेंनेलास्वलोका ॥१७२॥

हेंहरिश्चंद्राख्यान । श्रवणेंपठणेंकरीपावन । एवंकीजेदुःखसहन । परीधर्मनत्यागिजे ॥१७३॥

जरीधर्मत्यागकेला । तरीउभयसुखांमुकला । जोमनुष्यजन्मींचुकला । चुकलातोसर्वत्र ॥१७४॥

श्लोकदोनशेसदतीस । हरिश्चंद्रकथासुरस । वाढवीमहाराष्ट्रभाषेस । परांबाहीदयेनें ॥१७५॥

इतिश्रीदेवीविजयेसप्तमेअष्टमः ॥८॥