षष्ठः स्कंध - अध्याय दुसरा

श्रीगणेशायनमः । स्तोत्रेंजहालाप्रसन्न । मृदुबोलेंसुहास्यवदन । ब्रम्हरुपतोजगज्जीवन । वैकुंठपीठविहारी ॥१॥

किमर्थकेलेंआगमन । कोणेपीडिलोतिदारुण । कार्यतुमचेसाधीन । कळवावेंसत्वरीं ॥२॥

देवम्हणतीकमलावरा । ठावेंनसेंकींसर्वेश्वरा । सर्वसाक्षीज्ञानसागरा । विचारितोसीनवलहें ॥३॥

माजलासेवृत्रासुर । तेणेंजिंकिलेसर्वसुर । वळलाआम्हांदुःखसागर । तारीआतांदयाळा ॥४॥

बोलेतेव्हांरमावर । लाधलातोब्रम्हवर । त्वष्ट्यानेंबळ अपार । दीधलेंतयापूर्ववैरें ॥५॥

युद्धेकरुनिनसेंजय । सामकीजेकपटमय । शपथादीकरुनिसमय । छलेकरुनिमारावा ॥६॥

अनेकयुक्तीकरुनी । शत्रुनाशिजेमुळीहुनी । मधुकैटभजेंवीमोहुनी । अंबाकृपेंमीवधिले ॥७॥

गंधर्व आणिऋषी । जावेवेगेंवृत्रापाशी । विश्वासदेऊनतयाशी । इंद्रमित्रकरवावा ॥८॥

एवंकरुनीछल । शत्रूमारिजेप्रबळ । एराननासेंतोखळ । वरदर्पितदेवशत्रू ॥९॥

आयुष्य आणिपुण्य । जोवरीनसेंक्षीण । तोंवरीधीरधरुन । मित्रत्वेंकरुनीवर्तावें ॥१०॥

मीहीगुप्तरुपेंकरुन । पवीमाजीप्रवेशेन । साह्यतुम्हांशीकरीन । इंद्रमारीलतयाशी ॥११॥

श्रीदेवीचेकरास्तवन । तीकृपाकटाक्षेकरुन । करीलसर्वांचेरक्षण । मोहकरीलवृत्राशी ॥१२॥

व्यासह्मणतीनृपासी । एवंऐकतांवाक्याशीं । देवस्तवितीदेवीशी । भक्तिभावेकरुनिया ॥१३॥

आदिमायेविश्वजननी । हरिहरब्रम्हमोहिनी । विश्वचालकेभवानी । मुळप्रकृतीनमोस्तु ॥१४॥

तूंचहेसहजस्रजिशी । वृत्तत्याचेजाणशी । भक्तसंकटवारिशी । दुष्टवधिशीसर्वदा ॥१५॥

वृत्रेंपीडिलेंआम्हांशी । हेंकायतूंनेणशी । परीविलंबकांकरिशी । भक्तरक्षकेपरांबे ॥१६॥

आम्हींझालोंमोहवश । पिडितीआम्हांराक्षस । तोडीमायेसंकटास । कृपापारेपरांबे ॥१७॥

महिषशुंभादिअसुर । मर्दूनिरक्षिलेतुवासुर । येवेळींकिमर्थ उशार । करिशीमातेनेणवे ॥१८॥

माताजरीस्वसुता । उपेक्षीलमगत्राता । कोणकरीलयाचीचिंता । तान्हियाचीसांगिजे ॥१९॥

लोभयोगेंआम्हींजरी । गुंतलोंअंबेविषयांतरी । कायदोष आम्हांवरी । मायादुस्त्यजतुझीही ॥२०॥

जेवींकरिशीप्रेरणा । तेवींकरितोंआचरणा । करिशीतूंचिचालना । जेवींनटसूत्रधारी ॥२१॥

काष्ठाचीकेलीबाहुली । वस्त्रभूषणेंशोभविली । श्रेष्ठासनीबैसविली । कळसूत्रचालविलें ॥२२॥

जैसेंसूत्रहलविशी । तैसेंचतयावागविशी । स्वयेंचमत्कारकरिशी । चमत्कृतेनमोस्तू ॥२३॥

अनेकरचनादाखविली । सवेचीसर्वमोडिली । तेवीकृतीतुवारचिली । ब्रम्हांडमंडपीक्रीडार्थ ॥२४॥

आतांनासूनिअसुर । अंबेरक्षावेंसर्वस्रुर । तुजवांचूनिआम्हांथार । दुजानसेपरांबे ॥२५॥

ऐकतांदेवांचेंवचन । प्रत्यक्षप्रगटेआपण । रक्तांबरपरिधान । नानाभूषणेंलेइली ॥२६॥

पाशांकुशहातींधरिलें । अभयवरकरशोभले । देवाशींवरदानदीधलें । वृत्रमोहीनम्हणूनी ॥२७॥

सवेचीझालीअंतर्धान । देवपावलेनिजस्थान । मुनीगंधर्वीजाऊन । वृत्रासुरबोधिला ॥२८॥

मुनिम्हणतीवृत्रासुरा । नकरणेंत्वांशक्रवैरा । सुखनसेंचिसुरासुरा । द्वेषयोगेंसांप्रत ॥२९॥

तुमचाद्वेषपरस्पर । त्रैलोक्यासीदुःखकर । सत्यकरुनिनिर्धार । शक्रमित्र असोतुझा ॥३०॥

सत्येंसर्वजगसंचलें । सत्येंसर्वस्थिरावलें । सत्योंचिसर्वसाधिलें । सत्यमुख्यसर्वात ॥३१॥

मध्यस्थ आम्हींजाणिजे । समत्वमनासीआणिजे । समयसत्यसांगिजे । नांदादोघेसन्मित्र ॥३२॥

ऐकूनिबोलिलांवृत्र । मुनिवाक्यहेंपवित्र । मान्य असेंमजसर्वत्र । प्रतिज्ञाद्यावींशक्रानें ॥३३॥

शुष्क आर्द्रशस्त्र अस्त्र । मृत्युनसेदिवारात्र । सत्येंअसेशक्रमित्र । वचनेकरुनीतुमच्या ॥३४॥

सूतसांगेऋषीसी । एवंऐकतांवचनाशी । गंधर्वीबोधूनिशक्राशीं । सत्यशपथकरविली ॥३५॥

साक्षीकरुनीपावक । सत्यकरीपविनायक । विश्वासेमगत्वाष्ट्रसम्यक्‍ । संतोषलातेधवा ॥३६॥

मित्रझालेदोघेजण । मुनिपावलेनिजस्थान । वासववृत्रएकासन । एकभोजनविहरती ॥३७॥

वृत्रासुराझालेंसुख । परिइंद्रमानसीबहुदुःख । कपटेंवरीप्रेममुख । अंतरीचिंतीघातत्याचा ॥३८॥

त्वष्टापाहोनीइंद्रमित्र । एकांतिबोधिलापुत्र । परीनगणीवाक्यवृत्र । कालवशजाहला ॥३९॥

एवंगेलाबहुकाळ । निःशंकवृत्रकेवळ । गजारुढतोएकवेळ । सागरतीरीपातला ॥४०॥

अस्ताजायदिवाकर । दारुणवेळीपुरंदर । समयजाणूनीअवसर । समुद्रंफेनपाहिला ॥४१॥

शुष्क आर्द्रनसेफेन । मनींस्मरलादेवीचरण । सवेचिस्मरनारायण । वज्रफन उचलिला ॥४२॥

गुप्तरुपेंतेव्हांहरी । प्रवेशलावज्रांतरी । परांबाहीसाह्यकरी । पवीमाजीसंचरें ॥४३॥

वृत्राशीतिणेंमोहिले । तेणेंतयानाहींकळलें । इंद्रेंतेव्हांवज्रहाणिले । गतप्राणवृत्रझाला ॥४४॥

इंद्रतेव्हांसंतोषला । स्वनगरासीपातला । देवीमहोत्वकेला । प्रतिमास्थापनकरुंनिया ॥४५॥

वृत्रनाशिनीमहामाया । विख्यातझालीतीसदया । शक्रेंवृत्रामारुनिया । शंकितझालामानसी ॥४६॥

विष्णुसशंकहोऊन । त्वरेंगेलानिजभुवन । इंद्रहीपावलास्वसदन । सुखनाहींतयाशीं ॥४७॥

शुभाशुभकर्मफल । भोगावेंअवश्यसकळ । निंदितींसर्वबहुवेळ । इंद्रालागीदैवते ॥४८॥

देवगंधर्वसिद्धमुनी । निंदितीशक्रालागुनी । विश्वासघातीब्रम्हहननी । निःशंकझालापापिष्ट ॥४९॥

पुत्राचेपाहुनीमरण । त्वष्टाकरीतेव्हांरुदन । पुत्रदेहसंस्कारुन । शापदेईशक्राते ॥५०॥

विश्वासघातकीमहादुष्ट । ममशापेंहोपदभ्रष्ट । बहुकाळदुःखगरिष्ट । प्राप्तहोवोदुरात्म्या ॥५१॥

एवंतयाशींशापून । त्वष्टागेलानिघून । हिमाचलींतपदारुण । करावयाबैसला ॥५२॥

अकीर्तियोगेलज्जित । ब्रम्हाहोतोभयाभीत । गुप्तबैसेकमलांत । मानससरसेविलें ॥५३॥

गुप्तझालाशचीपती । देवतेव्हांचिंताकरिती । अराजिकहोताविपत्ती । पातल्यासर्वसर्वांशी ॥५४॥

दोषदुष्काळतस्कर । अवर्षणझालेंपृथ्वीवर । यज्ञादिकर्मविस्तर । लोपलेंसर्व एकसरे ॥५५॥

सर्वदेवमुनिवर । करुनीतेव्हांविचार । इंद्रपदीनहुषनृपवर । पुण्यशीलस्थापिला ॥५६॥

सूर्यवंशीचानृपती । पुण्यवान आतिविख्याती । स्वर्गभोगेतयाकुमती । रजोगुणेप्रगटेपै ॥५७॥

शचीचेंरुप आणिगुण । नृपानेंतेव्हांजाणून । कामशरेंगेलामोहून । आज्ञापीतदेवाशी ॥५८॥

म्हणेमज इंद्रकेले । इंद्रासनीबैसविले । शचीसकांन आर्पिले । मजप्रतीदेवानों ॥५९॥

आतांजाउनीसत्वरी । घेऊनयातीसुंदरी । ऐकतांचिदेव अंतरी । भयाभीतजाहले ॥६०॥

शचीतेऐकुनिवृत्त । गुरुशींतेव्हांशरणजात । नहुषजाहलाक्रोधयुक्त । मारीनम्हणेगुरुशी ॥६१॥

देवम्हणतीपुण्यशीला । पावोनिऐशामहत्फळा । कुबुद्धिटाकिजेनृपाळा । त्रिलोकश्रेष्टवरिष्टतूं ॥६२॥

इंद्र असतांजिवंत । अन्यपतीकेवींहोत । परनारीमाजीचित्त । केवींकरिशीपवित्रतूं ॥६३॥

बोलेकृत्रिमदेवपतीं । परोपदेशसर्वकरिती । इंद्रभोगीगौतमसती । गुरुदारेसीचंद्रमा ॥६४॥

बंधूपत्नीबृहस्पती । भोगीमजसांगेनीती । मीनकरिअनीति । इंद्रझालोंआपण ॥६५॥

इंद्राणीनामतियेशी । भोगितामीनिर्दोषी । सत्वर आणातियेशी । क्षेमतेव्हांचितूमचे ॥६६॥

ऐकूनिवाक्यनिष्टूर । देवकरुनीविचार । शचीआणिलीसत्वर । पाहूनिनहुषतुष्टला ॥६७॥

शचीम्हणेतयाशी । शोधकरीनस्वपतीशी । मरणजाणूनितयाशी । वरीनतुजदेवेशा ॥६८॥

स्वस्त असावेंतोंवरी । नहुषमानीवैखरी । परत आलीसुंदरी । गुरुगृहीतेवेळां ॥६९॥

वैकुंठींजाऊनीदेव । स्तविलासर्वानींमाधव । कोठेंगेलावासव । सांगम्हणतीदयाळा ॥७०॥

तयासांनेरमावर । मानसीआहेपुरंदर । अश्वमेधकरुनसत्वर । देवीतोषकरावी ॥७१॥

अंबाहोताप्रसन्न । ब्रम्हहत्यापापदारुण । नासेलनलागतांक्षण । पाडीलमोहेंनहुषाते ॥७२॥

बृहस्पतीसहसर्वसुर । पातलेमानससरोवर । करुनीतेथेंऋतुवर । तोषविलीपरांबा ॥७३॥

हत्येचेकेलेंभागचार । वाटीतेव्हांपुरंदर । वृक्षअग्नीजलनिर्धार । चौथीजाणाकामिनी ॥७४॥

वृक्षाशिवतांसायंकाळीं । ब्रम्हहत्यास्पर्शेबळी । नफुंकितांज्वालमाळी । स्पर्शपात्रींनकीजे ॥७५॥

नहालवितांजल । स्पर्शूनयेकदाकाळ । रजोयुक्ततोविटाळ । नारीस्पर्शनकीजे ॥७६॥

एवंनिष्पापहोऊन । तेथेंचिराहेशचीरमण । देव आलेपरतोन । वृत्तनेणेंनहुषहें ॥७७॥

शचीतेव्हांगुरुपासून । नवाक्षरमंत्रघेऊन । करीदेवीचेंपूजन । प्रत्यक्षझालीदयार्द्रा ॥७८॥

देवीचेंझालेंदर्शन । प्राप्तझालेंवरदान । इंद्राचेलाभेदर्शन । वरप्रसादशचीते ॥७९॥

मगयेउनीनहुषाशी । शचीम्हणेवश्यतुजशी । होईनजरीइच्छितदेशी । अवश्यम्हणेमोहिततो ॥८०॥

शचीम्हणेसर्वेश्वरा । मुनिवाहनीमाझेंघरा । यावेंतुवामनोहरा । हेंतोसहजरावम्हणे ॥८१॥

मगबोलाविलेमहामुनी । नहुषतयानम्रवचनी । म्हणेनेऊनमजशचीसदनी । दयेकरुनीपोंचवावे ॥८२॥

कार्यजरीकठिण । परिभवितव्याजाणून । शिबिकाखांदाघेऊन । नहुषासहचालले ॥८३॥

देवीमायामोहित । रावझालाउन्मत्त । अगस्तीशीपदेंस्पर्शत । कशाहाणीदुष्टतो ॥८४॥

सर्पसर्प ऐसेंबोलत । ऋषिकोपेंशापित । तूंचिसर्पहोयत्वरित । राहेदुष्टावनांतरी ॥८५॥

बहुयुगानंतर । भेटेलतुजयुधिष्ठिर । ऐकूनियाप्रश्नोत्तर । शापमुक्तहोसील ॥८६॥

पावशीलस्वर्गमागुता । एवंवाक्य ऐकता । प्रार्थुनिलोपामुद्राकांता । पडिलासर्पहोऊनी ॥८७॥

नहुषहोतांपदभ्रष्ट । देवझालेसंतुष्ट । पदींस्थापिलासुरश्रेष्ठ । शचीकांतसर्वांनी ॥८८॥

व्यासम्हणेनृपती । एवंजाणकर्मगती । भोगुनिइंद्रमागुती । स्थानपावलाकृपेनें ॥८९॥

दिव्यसुरसदेवीगीत । वृत्राख्यान अतिपुनित । वेदींगाईलेंविस्तृत । पावनकरीऐकतां ॥९०॥

श्रवणपठणलेखन । करितांपापहोयशमन । अंबाकृपेंसंपूण । वांच्छासिद्धीहोतसे ॥९१॥

अठावीसश्लोकतीनशत । वृत्रासुराचेंचरित । देवीकृपेंपुरुहूत । वधीत्यासीछलानें ॥९२॥

देवीविजयेषष्ठेद्वितीयः ॥२॥